Nằm giữa Hawaii và California, "đảo rác" khổng lồ này thực chất là một vòng xoáy rác thải nhựa với diện tích lớn gấp đôi bang Texas. Khi các mảnh nhựa va chạm vào nhau, chúng vỡ vụn thành những hạt nhỏ li ti đủ để bị gió cuốn đi. Theo một nghiên cứu mới nhất, một khi đã ở trong không khí, chúng sẽ tạo ra những tác động khí hậu ảnh hưởng đến toàn cầu.
Bãi rác khổng lồ ở Thái Bình Dương là một nguồn phát thải đáng kể các hạt vi nhựa và nano nhựa vào không khí. Tuy nhiên, đây không phải nơi duy nhất; những hạt nhựa li ti này còn bị cuốn lên từ các bãi chôn lấp, rác ven đường và bụi mòn từ lốp xe ô tô.
Theo một nghiên cứu được công bố ngày 4/5 trên tạp chí Nature, một nhóm các nhà khoa học từ Trung Quốc và Mỹ đã nghiên cứu thành phần và đặc tính của các loại nhựa này và phát hiện ra rằng chúng đang góp phần vào hiện tượng nóng lên toàn cầu.
Theo ông Hongbo Fu, tác giả nghiên cứu và là nhà khoa học khí quyển tại Đại học Fudan ở Thượng Hải, trước đây, hầu hết các nghiên cứu về vi nhựa chỉ tập trung vào mối nguy hại đối với sức khỏe và môi trường, nhưng báo cáo này đã “hé lộ mối liên kết bấy lâu nay bị bỏ qua giữa ô nhiễm nhựa và biến đổi khí hậu”.
Các nhà khoa học đã tập trung nghiên cứu vi nhựa (thường có kích thước bằng đầu tẩy bút chì hoặc nhỏ hơn) và nano nhựa (những hạt siêu hiển vi, nhỏ hơn nhiều lần so với sợi tóc người). Họ đã phân tích màu sắc, kích thước và thành phần hóa học để hiểu rõ hơn về cách chúng tương tác với ánh sáng mặt trời.
Họ muốn biết liệu các hạt này sẽ phản chiếu ánh sáng ngược lại không gian (giúp làm mát hành tinh) hay hấp thụ chúng (làm Trái Đất nóng lên)?
Các nghiên cứu trước đây cho rằng đóng góp của vi nhựa vào hiện tượng nóng lên toàn cầu là không đáng kể vì các nhà khoa học thường giả định rằng các hạt này trong suốt. Thực tế thì hoàn toàn ngược lại, chúng có đủ màu sắc “cầu vồng”.
Nghiên cứu cho thấy, nhựa có màu, đặc biệt là đỏ, vàng, xanh lam và đen, hấp thụ ánh sáng nhiều hơn khoảng 75 lần so với nhựa nguyên chất không màu.
Kích thước cũng đóng một vai trò quan trọng. Báo cáo cho thấy, hạt càng nhỏ thì càng hấp thụ được nhiều ánh sáng mặt trời. Nhựa nano rất nhỏ nhưng mạnh mẽ. Chúng tồn tại trong không khí lâu hơn và, với cùng một khối lượng, chúng hấp thụ nhiều ánh sáng mặt trời hơn nhiều so với vi nhựa.
Các nhà khoa học cũng phát hiện ra rằng tác động làm nóng của nhựa có thể thay đổi theo thời gian. Trong phòng thí nghiệm, khi sử dụng đèn tia cực tím để mô phỏng tác động của môi trường, các hạt màu trắng có xu hướng chuyển sang màu vàng, nghĩa là chúng hấp thụ nhiều ánh sáng mặt trời hơn. Mặt khác, các hạt màu đỏ đôi khi bị bạc màu, nghĩa là chúng tán xạ nhiều ánh sáng hơn.
Tuy nhiên, theo Giáo sư Drew Shindell,Đại học Duke, đa số các hạt nhựa đều có xu hướng tối màu hơn, hoặc vốn dĩ đã vậy hoặc do quá trình lưu lạc trong khí quyển. Bước tiến lớn của nghiên cứu này là khẳng định được rằng: Hầu hết các hạt này đều đóng góp vào việc làm nóng hơn là làm mát.
Dù tác động ở quy mô toàn cầu có vẻ khiêm tốn, nhưng nó không hề không đáng kể. Vi nhựa và nhựa nano tạo ra hiệu ứng làm nóng tương đương khoảng 16% so với carbon đen (bồ hóng), một chất gây ô nhiễm không khí cực mạnh.
Tại các vùng biển có dòng hải lưu xoáy như Đảo rác Thái Bình Dương, tác động làm ấm này còn rõ rệt hơn, thậm chí có thể vượt qua cả carbon đen. Chính sự va đập liên tục giữa các mảnh nhựa đã tạo ra một “luồng phát thải” hạt nhựa khổng lồ vào bầu khí quyển.
Các chuyên gia nhận định nghiên cứu này khá thú vị và bổ sung thêm dữ liệu, nhưng vẫn còn những hạn chế đáng kể.
Theo ông Zamin Kanji, Trưởng nhóm nghiên cứu Vật lý Khí quyển tại ETH Zürich ở Thụy Sĩ, điểm mới của nghiên cứu là các con số định lượng cụ thể về kích thước và sắc tố nhựa. Dù kết luận vi nhựa gây nóng không mới, nhưng con số lần này cao hơn hẳn các báo cáo trước đó. Ông Kanji cũng chia sẻ thêm chúng ta vẫn cần thêm dữ liệu về lượng nhựa thực tế trong khí quyển để có cái nhìn toàn cảnh và việc định lượng chính xác sẽ mất rất nhiều thời gian.
Bà Natalie Mahowald, chủ nhiệm Khoa Khoa học Trái Đất và Khí quyển tại Đại học Cornell, cho biết nghiên cứu cho thấy mức độ vi nhựa hiện tại có tác động rất nhỏ đến khí hậu, mặc dù điều đó có thể thay đổi nếu mức độ này tăng lên đáng kể.
Bà chia sẻ rằng: “Theo tôi, tác động quan trọng nhất của vi nhựa có thể là đối với sức khỏe, nhưng chúng ta vẫn chưa biết nhiều về điều đó”.
Các tác giả nghiên cứu thừa nhận rằng việc đo lường chính xác lượng hạt nhựa trong không khí là vô cùng khó khăn, nhưng họ tin rằng ngay cả với những sự không chắc chắn này, tác động tổng thể vẫn là sự nóng lên toàn cầu.
