Trong bài đăng trên mạng xã hội X, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf cho biết eo biển Hormuz sẽ bị phong tỏa nếu Washington tiếp tục siết chặt các biện pháp kiểm soát hàng hải đối với Iran. Ông cũng nhấn mạnh việc qua lại tuyến đường huyết mạch này sẽ phụ thuộc vào sự cho phép của Tehran.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baqaei cũng tuyên bố: "Việc đóng hay mở eo biển Hormuz không diễn ra trên Internet, mà được quyết định trên thực địa. Lực lượng vũ trang của chúng tôi biết rõ phải hành động thế nào trước các động thái của bên kia”. Người phát ngôn này cáo buộc lệnh phong tỏa của hải quân Mỹ là hành vi vi phạm thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ và Iran, đồng thời cảnh báo Tehran sẽ thực hiện các biện pháp cần thiết để đáp trả.
Trước đó, Iran đã tuyên bố mở lại tạm thời eo biển Hormuz. Tổng thống Mỹ Donald Trump cũng xác nhận thông tin này, song cho biết các biện pháp hạn chế đối với tàu đến các cảng Iran vẫn sẽ được duy trì cho đến khi đạt được một thỏa thuận toàn diện.
Phản ứng về thông tin mở lại eo biển Hormuz, người phát ngôn Liên hợp quốc (LHQ) Stephane Dujarric nói rằng Tổng Thư ký LHQ Antonio Guterres hoan nghênh quyết định của Iran, coi đây là một bước đi đúng đắn hướng tới hạ nhiệt căng thẳng. Trong khi đó, giới quan sát nhận định dù đã xuất hiện tín hiệu tích cực, việc khôi phục hoàn toàn hoạt động tại eo biển Hormuz vẫn phụ thuộc lớn vào tiến triển ngoại giao và mức độ hạ nhiệt căng thẳng giữa các bên liên quan.
Liên quan eo biển Hormuz, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron và Thủ tướng Anh Keir Starmer ngày 17/4 đã đồng chủ trì một hội nghị quốc tế tại Paris theo cả hình thức trực tiếp và trực tuyến, với sự tham gia của đại diện gần 50 quốc gia và tổ chức quốc tế, trong đó có Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO). Cuộc họp trên do Pháp và Anh đồng triệu tập nhằm tìm giải pháp cho cuộc khủng hoảng và khôi phục tự do hàng hải.
Tại cuộc họp, các bên tham gia nhất trí rằng tình hình hiện nay đã làm tê liệt hoạt động vận chuyển hàng hóa và tài nguyên chiến lược qua eo biển Hormuz, kéo theo chi phí gia tăng trên phạm vi toàn cầu. Tự do hàng hải, đặc biệt đối với vận chuyển năng lượng, lương thực và phân bón, được xác định là ưu tiên hàng đầu. Theo phóng viên TTXVN tại Paris, Tổng thống Pháp Macron và Thủ tướng Anh Starmer đều kêu gọi mở lại hoàn toàn eo biển Hormuz, đồng thời phản đối mọi hình thức thu phí hoặc hạn chế đối với tuyến hàng hải chiến lược này.
Phát biểu họp báo sau hội nghị quốc tế tại Paris, Tổng thống Macron nhấn mạnh: “Chúng tôi kêu gọi tất cả các bên mở lại ngay lập tức, vô điều kiện và hoàn toàn eo biển Hormuz, khôi phục các điều kiện tự do lưu thông như trước xung đột và tôn trọng đầy đủ luật hàng hải quốc tế”. Ông Macron khẳng định các bên phản đối mọi hình thức hạn chế, mọi cơ chế có thể làm thay đổi bản chất tự do lưu thông tại eo biển, cũng như bất kỳ hệ thống thu phí nào. Ông đồng thời thông báo kế hoạch thành lập một “phái bộ trung lập” do Pháp và Anh phối hợp triển khai nhằm bảo đảm an ninh hàng hải tại khu vực.
Về phần mình, Thủ tướng Starmer nhấn mạnh rằng việc mở lại eo biển Hormuz cần mang tính “bền vững”, đồng thời kêu gọi bảo đảm lưu thông “không thu phí và không hạn chế”. Ông cho biết khoảng 12 quốc gia đã sẵn sàng đóng góp nguồn lực cho một sứ mệnh phòng vệ nhằm khôi phục tự do hàng hải. Thủ tướng Starmer cho biết: "Tôi có thể xác nhận rằng, cùng với Pháp, Anh sẽ dẫn đầu một phái đoàn đa quốc gia để bảo vệ quyền tự do hàng hải ngay khi điều kiện cho phép". Ông Starmer lưu ý đây sẽ là một phái đoàn hoàn toàn vì mục đích hòa bình và phòng thủ nhằm trấn an các tàu thương mại và hỗ trợ rà phá thủy lôi.
Theo kế hoạch, một cuộc họp lập kế hoạch quân sự sẽ được tổ chức tại London (Anh) vào tuần tới để triển khai các biện pháp cụ thể bảo đảm an ninh và tự do lưu thông tại eo biển Hormuz, vốn là huyết mạch vận chuyển của khoảng 20% nguồn cung dầu thô và khí đốt thế giới, cùng với 1/3 nguyên liệu sản xuất phân bón cho ngành nông nghiệp toàn cầu.
Theo phóng viên TTXVN tại châu Âu, Ba Lan bày tỏ ủng hộ các nỗ lực quốc tế nhằm khôi phục hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz, đồng thời nhấn mạnh một giải pháp lâu dài phụ thuộc vào việc duy trì lệnh ngừng bắn và giảm căng thẳng giữa Iran và Mỹ. Trong tuyên bố đưa ra sau khi Ngoại trưởng Radosław Sikorski tham gia cuộc họp tại Paris, Bộ Ngoại giao Ba Lan cho biết việc gián đoạn vận chuyển qua eo biển Hormuz - một trong những tuyến hàng hải quan trọng nhất thế giới - đang tác động tiêu cực tới nền kinh tế toàn cầu, trong đó các quốc gia nghèo chịu ảnh hưởng nặng nề nhất. Ba Lan cũng ủng hộ khả năng triển khai một sứ mệnh hàng hải đa quốc gia nhằm rà phá thủy lôi và bảo đảm an toàn tuyến đường sau khi xung đột lắng xuống.
Trong khi đó, Chủ tịch Hội đồng Liên bang Nga Valentina Matviyenko cho rằng sáng kiến của Anh và Pháp tại eo biển Hormuz là để tăng cường sự hiện diện quân sự của các quốc gia này trong khu vực, chứ không phải vì một giải pháp hòa bình cho cuộc xung đột.
Phát biểu trước báo giới bên lề Đại hội đồng Liên minh Nghị viện Thế giới lần thứ 152, bà Matviyenko bày tỏ: "Chúng tôi có thể thấy sáng kiến này nhằm theo đuổi lợi ích của các quốc gia đó, không gì khác ngoài việc tăng cường sự hiện diện quân sự của họ tại vùng Vịnh". Theo đó, bà khẳng định Chính phủ Nga không ủng hộ những sáng kiến như vậy, mà chỉ nhất trí với mọi sáng kiến dựa trên luật pháp quốc tế và mong muốn giải quyết xung đột nhanh nhất có thể bằng con đường ngoại giao.
