Quảng Ninh: Khai hội Xuân Ngọa Vân ở khu Di tích lịch sử quốc gia đặc biệt
Ngày 6/2 (tức mùng 9 tháng Giêng năm Ất Tỵ), thành phố Đông Triều phối hợp với Giáo hội Phật giáo Việt Nam tỉnh Quảng Ninh tổ chức khai mạc lễ hội Xuân Ngọa Vân năm 2025. Đây là hoạt động văn hóa mang giá trị nhân văn, hướng về cội nguồn; là dịp để nhân dân, phật tử, du khách hành hương được tìm hiểu thánh địa của thiền phái Trúc Lâm Việt Nam.
Quần thể di tích am - chùa Ngọa Vân nằm trên núi cao Bảo Đài Sơn ở phía Tây dãy núi Yên Tử - cánh cung Đông Triều (ngày nay thuộc phường Bình Khê, thành phố Đông Triều). Am - chùa Ngọa Vân được mệnh danh là thánh địa linh thiêng của Phật giáo Trúc Lâm - nơi Đức vua, Phật hoàng Trần Nhân Tông tu hành. Đây là một trong 14 điểm di tích quan trọng thuộc Khu di tích nhà Trần tại Đông Triều được Thủ tướng Chính phủ xếp hạng Di tích lịch sử quốc gia đặc biệt.
Chùa Ngọa Vân là địa danh gắn liền với tên tuổi và sự nghiệp tu hành của Đức vua, Phật hoàng Trần Nhân Tông - vị Tổ thứ nhất của thiền phái Trúc Lâm Yên Tử. Sau khi nhường ngôi cho con là Trần Anh Tông (năm 1293), Thái Thượng Hoàng Trần Nhân Tông về phủ Thiên Trường - Nam Định. Đến năm 1299, Ngài xuất gia tu hành khổ hạnh tại am Tử Tiêu, núi Yên Tử (Quảng Ninh) lấy hiệu là Hương Vân Đại Đầu Đà và xưng là Trúc Lâm Đại sĩ. Tại đây, Ngài đã sáng lập nên thiền phái Trúc Lâm Yên Tử.
Sau khi Phật hoàng hóa Phật, Pháp Loa (môn đệ của Phật hoàng Trần Nhân Tông) đã xây dựng Ngọa Vân từ chỗ chỉ là một am nhỏ, nơi Phật hoàng tu luyện trở thành một quần thể chùa tháp với nhiều công trình được xây dựng bao quanh đỉnh Ngọa Vân gồm: Cụm am tháp là nơi thờ Đệ nhất tổ Phật hoàng Trần Nhân Tông và tháp Phật Hoàng nơi lưu giữ xá lỵ của ngài, khu chùa chính được xây mới và mở rộng cụm Thông Đàn - Đô kiệu…
 |
Nghi thức thỉnh chuông tại lễ hội. |
Trong 10 năm trở lại đây, Giáo hội Phật giáo tỉnh Quảng Ninh cùng với thành phố Đông Triều đã từng bước phục hồi khu di tích, tăng cường đầu tư, phát triển kết cấu hạ tầng, cơ sở vật chất kỹ thuật phục vụ du lịch. Ngành chức năng đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong quản lý tài nguyên du lịch, các khu, điểm du lịch; đồng thời thúc đẩy xúc tiến quảng bá du lịch với các đơn vị lữ hành trong và ngoài nước để mở rộng thị trường.
Thượng tọa Thích Đạo Hiển, Phó trưởng ban kiêm Chánh thư ký Ban Trị sự Phật giáo Việt Nam tỉnh Quảng Ninh chia sẻ, lễ hội Xuân Ngọa Vân là dịp giúp các thế hệ, tầng lớp nhân dân hiểu được lịch sử cội nguồn của ông cha. Mọi người tham gia lễ hội truyền thống đầu Xuân cần thể hiện tấm lòng thành kính, gìn giữ nét văn hóa, văn minh.
Lễ hội Xuân Ngọa Vân kéo dài hết tháng 3 âm lịch.
Thanh Hóa: Hàng nghìn người tham dự lễ "mở cổng trời" ở núi Nưa - am Tiên
Dù mưa rét, từ nửa đêm 5/2 đến rạng sáng 6/2 (tức mùng 9 tháng Giêng năm Ất Tỵ) hàng nghìn du khách đã tập trung về Quần thể di tích lịch sử núi Nưa - am Tiên (thị trấn Nưa, huyện Triệu Sơn, tỉnh Thanh Hóa) dự lễ "mở cổng trời".
Đã thành thông lệ, vào ngày mùng 9 tháng Giêng hằng năm, tại Quần thể di tích lịch sử núi Nưa - am Tiên diễn ra lễ hội "mở cổng trời" để du khách tham quan, chiêm bái đầu Xuân. Ban Quản lý di tích đã thực hiện các nghi lễ truyền thống như: Rước nước từ giếng Tiên, Huyệt đạo am Tiên, cáo yết, tế lễ, dâng hương và thỉnh lộc, tưởng nhớ công đức của tiền nhân, các anh hùng dân tộc, cùng nguyện cầu cho quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa, mùa màng tốt tươi, nhà nhà an lành, hạnh phúc.
 |
Khu di tích lịch sử quốc gia Am Tiên không chỉ được biết đến là nơi Bà Triệu dấy binh khởi nghĩa, mà còn là một trong ba huyệt đạo linh thiêng bậc nhất Việt Nam. |
Tham gia lễ hội "mở cổng trời", du khách được trải nghiệm những nét văn hóa độc đáo của người dân địa phương và thưởng thức những món ăn đặc sản của vùng đất Thanh Hóa. Theo ghi nhận của phóng viên, các hoạt động thắp hương, chiêm bái của người dân và du khách diễn ra thành kính, trật tự, không có cảnh chen lấn, xô đẩy.
Để đảm bảo an toàn cho nhân dân và du khách, ngay từ trước Tết Nguyên đán, chính quyền địa phương, Ban Quản lý di tích đã chuẩn bị, đảm bảo các điều kiện về an ninh trật tự, phòng cháy, chữa cháy, vệ sinh môi trường và an toàn thực phẩm…
Quần thể di tích lịch sử núi Nưa - am Tiên là thắng cảnh nổi tiếng nằm trên núi Nưa gồm: Núi Nưa - đền Nưa - am Tiên, gắn liền với cuộc khởi nghĩa Bà Triệu chống quân Ngô vào năm 248. Đây là địa danh có ý nghĩa về văn hóa, lịch sử, giàu tiềm năng du lịch, được UBND tỉnh Thanh Hóa quy hoạch bảo tồn và phát huy giá trị di tích gắn với phát triển du lịch. Ngày 27/3/2009, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã ký quyết định số 125/QĐ BVH-TT-DL công nhận Di tích lịch sử văn hóa và danh lam thắng cảnh Núi Nưa - địa điểm khởi nghĩa Bà Triệu (gồm núi Nưa, đền Nưa và am Tiên)./.
