Sự kiện quy tụ đông đảo đại biểu Pháp và Việt Nam, đại diện các tổ chức, hội đoàn cùng cộng đồng người Việt tại Pháp. Không chỉ là một nghi thức tưởng niệm, buổi lễ còn mang ý nghĩa như một bước tiến quan trọng trong hành trình tìm kiếm sự công nhận và công lý cho các nạn nhân chất độc da cam.
Từ những năm 1960, chất độc da cam đã gây ra hậu quả nghiêm trọng đối với hàng triệu người Việt Nam, với những di chứng kéo dài qua nhiều thế hệ. Những tác động này không chỉ dừng lại ở một thời điểm lịch sử mà còn tiếp tục ảnh hưởng đến đời sống con người trong hiện tại. Tuy nhiên, trong nhiều thập kỷ, việc nhận diện đầy đủ thảm họa này trên bình diện quốc tế vẫn còn nhiều hạn chế. Việc dựng bia tưởng niệm tại Paris vì thế mang ý nghĩa vượt ra ngoài phạm vi địa phương, trở thành một dấu mốc mang tính toàn cầu.
Công trình được thực hiện theo sáng kiến của chính quyền Quận 13 Paris, với sự tham gia của nhiều cá nhân, tổ chức Pháp và cộng đồng người Việt. Phát biểu tại buổi lễ, ông Daniel Trần nhấn mạnh vai trò của thành phố trong việc bảo tồn ký ức lịch sử và thúc đẩy các giá trị nhân văn. Theo ông, việc đưa ký ức chiến tranh vào không gian công cộng không chỉ là hành động tưởng niệm mà còn là một cam kết đối với tương lai. Đây là cách để xã hội không quên những bài học đã qua và hướng tới một thế giới nhân ái hơn.
 |
Sự kiện quy tụ đông đảo đại biểu Pháp và Việt Nam, đại diện các tổ chức, hội đoàn cùng cộng đồng người Việt tại Pháp. |
Từ ký ức cá nhân đến những trải nghiệm không thể lãng quên
Một trong những khoảnh khắc xúc động nhất của buổi lễ là bài phát biểu của ông Alexandre Florentin, cựu Ủy viên Hội đồng Paris, người đã khởi xướng dự án này. Ông kể lại rằng trong chuyến đi đến Việt Nam khi mới 10 tuổi, ông đã tận mắt chứng kiến những đứa trẻ bị ảnh hưởng bởi chất độc da cam. Khi ấy, ông không hiểu điều gì đang xảy ra, nhưng hình ảnh đó đã in sâu trong tâm trí và theo ông suốt nhiều năm. Chính ký ức ấy đã trở thành động lực để ông kiên trì theo đuổi dự án cho đến khi được hiện thực hóa.
Không chỉ riêng ông Florentin, nhiều người tham dự buổi lễ cũng chia sẻ những ký ức sâu sắc gắn với Việt Nam, đặc biệt là từ những năm 1990. Họ nhớ đến một đất nước vừa bước ra khỏi chiến tranh, nơi những dấu vết của quá khứ vẫn còn hiện diện trong đời sống thường ngày. Trong những chuyến đi thực địa, họ đã gặp gỡ những gia đình có người thân chịu hậu quả của chất độc da cam. Những câu chuyện ấy không phải lúc nào cũng được nói ra, nhưng nỗi đau âm thầm vẫn hiện diện rõ ràng.
Những trải nghiệm đó giúp người ta nhận ra rằng có những bi kịch không kết thúc khi chiến tranh chấm dứt. Chúng tiếp tục tồn tại trong cơ thể con người, trong đời sống gia đình và trong ký ức tập thể. Chính vì vậy, việc dựng bia tưởng niệm không chỉ là hành động nhìn lại quá khứ mà còn là một cách để đối diện với hiện tại. Nó mở ra một không gian để ký ức được gọi tên và được chia sẻ.
Trong số các đại biểu đến từ Việt Nam, sự hiện diện của ông Nay Djrueng, một nạn nhân chất độc da cam, đã để lại nhiều xúc động sâu sắc. Cuộc đời và nghị lực của ông đã được nhắc đến trong nhiều bài viết và tư liệu, trở thành biểu tượng cho sức chịu đựng và ý chí vượt lên. Ông không chỉ mang trong mình những di chứng của chiến tranh mà còn đại diện cho tiếng nói của hàng triệu nạn nhân khác. Sự có mặt của ông tại buổi lễ là minh chứng sống động cho những hậu quả vẫn còn hiện hữu của lịch sử.
Đoàn đại biểu Hội nạn nhân chất độc da cam/dioxin Việt Nam (VAVA) tham dự buổi lễ gồm ông Nguyễn Hồng Sơn, bà Hà Thanh, bà Đỗ Mai Khanh và ông Nay Djrueng. Trong bài phát biểu của mình, ông Nguyễn Hồng Sơn đã bày tỏ sự xúc động trước nghĩa cử của chính quyền và nhân dân Pháp. Ông nhấn mạnh rằng công trình tưởng niệm này không chỉ là biểu tượng của ký ức mà còn là minh chứng cho tình đoàn kết và sự sẻ chia giữa các dân tộc. Sự hiện diện của đoàn Việt Nam góp phần làm nổi bật ý nghĩa quốc tế của sự kiện.
 |
| Ông Nguyễn Hồng Sơn, Chủ tịch Hội nạn nhân chất độc da cam/dioxin Việt Nam (VAVA), đồng thời là Chủ tịch Hội nạn nhân chất độc da cam/dioxin Thành phố Hồ Chí Minh làm việc tại trụ sở của UGVF |
Một nghi lễ trang nghiêm và thông điệp hướng tới tương lai
Chương trình buổi lễ mở đầu bằng phần biểu diễn trống truyền thống Việt Nam, tạo nên không khí trang trọng và giàu bản sắc văn hóa. Tiếp đó là các bài phát biểu của đại diện chính quyền, các tổ chức và cá nhân tham gia dự án. Bà Trần Tố Nga đã có bài phát biểu đầy xúc động, trước khi diễn ra nghi thức dâng hương và một phút mặc niệm trong không khí lặng trang. Khoảnh khắc vén màn bia tưởng niệm và đặt vòng hoa đã đánh dấu cao trào của buổi lễ.
Sự kiện tại Paris không chỉ là một hoạt động tưởng niệm mà còn là lời nhắc nhở mạnh mẽ về hậu quả của chiến tranh hóa học trong bối cảnh thế giới vẫn còn nhiều bất ổn. Bia tưởng niệm tại công viên Choisy mang một thông điệp rõ ràng về trách nhiệm và ký ức. Đây cũng là lời kêu gọi hướng tới một tương lai hòa bình và nhân văn hơn. Những hình ảnh và cảm xúc của buổi lễ sẽ còn đọng lại lâu dài trong tâm trí những người tham dự.
 |
Bia tưởng niệm nạn nhân chất độc da cam tại Paris |
Tiếp nối hành trình hợp tác và kết nối
Sau buổi lễ, các đại biểu đã tham dự bữa trưa tại Tòa thị chính Quận 13 với khoảng 100 khách mời trong không khí thân tình. Buổi chiều cùng ngày, Hội Người Việt Nam tại Pháp (UGVF) đã trân trọng mời đoàn đại biểu VAVA tới Hội quán để tiếp tục chương trình làm việc và giao lưu. Cuộc gặp diễn ra từ 15 giờ tại nhà hàng Le Petit Musc, với nội dung gồm giới thiệu hoạt động của UGVF, trình chiếu phim tư liệu về các hoạt động liên quan đến chất độc da cam giai đoạn 2006–2020, cùng phần trao đổi giữa hai bên.
Trong khuôn khổ cuộc họp, đại diện UGVF đã giới thiệu về quá trình hình thành, các hoạt động cộng đồng và những sáng kiến liên quan đến việc hỗ trợ nạn nhân chất độc da cam. Đoàn VAVA cũng có phần phát biểu, chia sẻ về tình hình hiện nay tại Việt Nam và những nhu cầu hỗ trợ trong thời gian tới. Phần thảo luận và hỏi đáp diễn ra cởi mở, thể hiện sự quan tâm chung của hai bên đối với các hoạt động nhân đạo và hợp tác lâu dài.
Buổi làm việc kết thúc trong không khí ấm áp, với phần trao quà lưu niệm và chụp ảnh chung. Những món quà mang tính biểu trưng không chỉ thể hiện sự trân trọng mà còn là dấu ấn của tình hữu nghị và gắn kết giữa các tổ chức. Cuộc gặp gỡ này cho thấy sự kiện không chỉ dừng lại ở nghi lễ mà còn mở ra những hướng hợp tác cụ thể trong tương lai.
Một cột mốc quan trọng nhưng chưa phải điểm kết
Lễ khánh thành bia tưởng niệm tại Paris là một cột mốc đáng nhớ trong hành trình tìm kiếm sự công nhận cho các nạn nhân chất độc da cam. Tuy nhiên, đó chưa phải là điểm kết của quá trình này. Cuộc đấu tranh cho công lý vẫn đang tiếp diễn và đòi hỏi sự chung tay của cộng đồng quốc tế. Những sự kiện như ngày 25 tháng 4 góp phần làm cho ký ức không bị lãng quên, mà trở thành một phần của lương tri nhân loại.
Chính từ những dấu mốc như vậy, một không gian chung của ký ức, trách nhiệm và đối thoại được hình thành. Điều đó không chỉ giúp nhìn lại quá khứ một cách trung thực mà còn mở ra khả năng xây dựng một tương lai công bằng hơn. Bia tưởng niệm tại công viên Choisy vì thế không chỉ là một công trình vật chất, mà còn là biểu tượng của một cam kết lâu dài đối với sự thật và nhân phẩm con người.
