Trong vài năm qua, ngành hàng ẩm thực (F&B) Trung Quốc đã nhanh chóng mở rộng sang Đông Nam Á, thậm chí sang cả Bắc Mỹ và châu Âu, một phần do sự bão hòa tại quê nhà. Theo số liệu của công ty Huafu Securities, gần 3,19 triệu doanh nghiệp F&B mới được đăng ký tại Trung Quốc vào năm 2023, tăng 24,2% so với năm trước.
Lin Tan, người sáng lập và CEO của PayInOne, một công ty bán dịch vụ tuyển dụng và trả lương cho các công ty Trung Quốc hoạt động ở nước ngoài, cho biết: “Trong ba năm qua, việc tuyển dụng và trả lương ở nước ngoài của các công ty Trung Quốc đã tăng hơn 200% mỗi năm”.
Ông Lin cho biết, các công ty F&B Trung Quốc đang tuyển dụng rất nhiều ở nước ngoài trong năm nay, nhằm tăng cường hoạt động kinh doanh liên quan đến nguyên liệu, dịch vụ và thiết bị thực phẩm.
Nhưng bất chấp đà tăng trưởng, việc xây dựng chuỗi cung ứng mạnh mẽ và khắc phục các vấn đề nội địa hóa vẫn là những thách thức đáng kể.
Haidilao International Holding là một trong những gương mặt kỳ cựu trong nỗ lực của doanh nghiệp F&B Trung Quốc tạo dấu ấn ở nước ngoài. "Gã khổng lồ" bán Lẩu Tứ Xuyên bắt đầu mở rộng ra thị trường quốc tế cách đây 12 năm với một cửa hàng ở quận Clarke Quay của Singapore.
Kể từ đó, Haidilao đã có thêm 11 chi nhánh khắp Singapore. Đến tháng 3 năm nay, công ty Super Hi International Holding, phụ trách các chi nhánh nước ngoài, đã có 119 cửa hàng trên toàn cầu.
 |
Trung bình cứ 5 cửa hàng thì Haidilao có 3 cơ sở hoạt động ở Đông Nam Á. |
Ngoài Haidilao, các chuỗi nhà hàng Trung Quốc đang nhanh chóng phát triển tại Đông Nam Á. Trong đó có Tai Er, hiện đang phục vụ món cá luộc với rau muối đặc trưng ở Singapore, Malaysia, Thái Lan, Indonesia và Mỹ.
Trong khi đó, Zhangliang Malatang, một thương hiệu lẩu cay, đã có 63 cửa hàng trên 15 quốc gia tính đến năm ngoái. Một thương hiệu, Cơm gà kho Yang, có mặt ở hơn 10 quốc gia với hơn 100 cửa hàng.
Li Weisen, phó tổng giám đốc của Cơm gà kho Yang, cho biết: “Sự cạnh tranh giữa các doanh nghiệp F&B nhỏ thực sự rất khốc liệt, đặt ra yêu cầu cao về hiệu quả hoạt động, chi phí và sự đổi mới”.
Còn với đồ uống, Mixue - chuỗi trà sữa lớn nhất Trung Quốc, đã mở rộng tới 11 quốc gia với hơn 4.000 cửa hàng tính đến tháng 9 năm 2023, kể từ khi mở cửa hàng nước ngoài đầu tiên tại Hà Nội vào năm 2018.
Tiếp đà của Mixue, một loạt doanh nghiệp kinh doanh đồ uống đã mở rộng mô hình kinh doanh ở nước ngoài vào năm 2023: Heytea mở tại London, Melbourne, New York, Kuala Lumpur và Vancouver. Shuyi Tealicious mạo hiểm đầu tư vào thị trường Malaysia, Việt Nam, Indonesia và Tây Ban Nha. Chabaidao ra mắt tại Seoul vào tháng 6 trong khi Chagee trở lại Singapore vào đầu tháng này sau khi ra mắt tại Malaysia vào năm 2019.
Ngay cả chuỗi cà phê Luckin Coffee một thời nổi tiếng tại Trung Quốc trong nước cũng không muốn đứng ngoài cuộc. Thương hiệu này đã xoay chuyển tình thế kể từ khi chuyển sang mô hình nhượng quyền thương mại tại quê nhà. Luckin Coffee đã mở cửa hàng nước ngoài đầu tiên tại Singapore vào tháng 3 năm ngoái và đã đạt con số 37 vào cuối tháng 6 năm nay.
Để có chỗ đứng trên thị trường quốc tế, các công ty F&B Trung Quốc đang áp dụng nhiều chiến lược khác nhau như nhượng quyền thương mại, lựa chọn thị trường, nội địa hóa và quản lý chuỗi cung ứng.
Giám đốc Lin của PayInOne cho biết: “Cả nhượng quyền thương mại và hoạt động trực tiếp đều được sử dụng như một chiến lược khi mở rộng ra nước ngoài. Hầu hết sẽ chọn khu vực Đông Nam Á, chủ yếu là do chi phí nhân sự thấp hơn và quản lý dễ dàng hơn, trước khi dần dần mở rộng sang châu Âu, Bắc Mỹ, Australia, Nhật Bản và Hàn Quốc.”
Trong khi Haidilao chọn điều hành các cửa hàng của riêng mình ở nước ngoài, nhiều thương hiệu F&B lại chọn nhượng quyền thương mại và tìm kiếm các doanh nhân Trung Quốc ở nước ngoài để tuyển nhân viên và quản lý các cửa hàng của họ.
Họ dựa vào sự nhạy bén trong kinh doanh và kiến thức địa phương của Hoa kiều để lựa chọn địa điểm cửa hàng và điều hành hoạt động của mình. Heytea, Mixue, Cơm gà kho của Yang và Zhangliang Malatang nằm trong số nhiều thương hiệu nhanh chóng mở rộng ra nước ngoài thông qua chiến lược này.
Giám đốc nước ngoài của Zhangliang Malatang cho biết thương hiệu lẩu này ban đầu tập trung vào thị trường Mỹ, nhưng sau đó đã mở rộng nhanh hơn ở Đông Nam Á nhờ lợi thế chi phí rõ ràng hơn và lợi tức tiêu dùng trong khu vực.
Ví dụ, Indonesia có dân số đông và giới trẻ ở đó có xu hướng dễ tiếp thu ẩm thực Trung Quốc và hương vị cay hơn. Mức chi tiêu trung bình cho mỗi khách hàng tại các cửa hàng ở Indonesia là khoảng 9,6 USD và do chi phí lao động thấp nên thời gian hoàn vốn dao động từ sáu tháng đến một năm.
Nhiều công ty coi Singapore như một bước đệm để tiếp cận các thị trường phương Tây, nơi họ có thể kiểm tra cả nhu cầu của người tiêu dùng và năng lực hoạt động bên ngoài đại lục của chính họ.
Luckin Coffee đã mở 32 cửa hàng tự vận hành ở Singapore trong vòng một năm kể từ khi gia nhập thị trường này vào năm 2023.
Chuyên gia Carol Liao từ tập đoàn tư vấn tài chính Boston Consulting Group cho biết các cửa hàng cà phê và trà sữa có thể mở rộng ra nước ngoài nhanh hơn so với các chuỗi nhà hàng vì mức độ tiêu chuẩn hóa và yêu cầu về chuỗi cung ứng thấp.
"Trà trân châu và cà phê có tiềm năng thành công cao hơn, trong khi các nhà hàng Trung Quốc có thể cần nhiều thời gian hơn để được chấp nhận rộng rãi. Ngay cả KFC cũng mất nhiều thời gian để bản địa hóa tại thị trường Trung Quốc”, bà Liao chỉ ra.
Để phù hợp với thị hiếu và phong tục địa phương, các công ty đang điều chỉnh thực đơn, phong cách phục vụ và mô hình hoạt động của mình.
Ví dụ, Zhangliang Malatang đã tạo ra các hướng dẫn từng bước để ăn lẩu malatang ở Singapore, nơi nhiều khách hàng chưa quen với khái niệm tự mình chọn nguyên liệu. Nhà hàng Tai Er đã thực hiện những điều chỉnh đáng kể tại thị trường Bắc Mỹ, loại bỏ các quầy trà tự thanh toán và tự phục vụ đồng thời tăng cường sự tương tác của nhân viên để phù hợp với văn hóa tiền boa địa phương.
Các công ty F&B Trung Quốc cũng đang thiết lập chuỗi cung ứng địa phương và nhập khẩu các nguyên liệu chính từ Trung Quốc để duy trì chất lượng và tính chân thực. Họ nhập khẩu các mặt hàng dễ vận chuyển như nước cốt lẩu và gia vị từ Trung Quốc trong khi tìm nguồn cung ứng nguyên liệu khác tại nước ngoài. Cách tiếp cận này giúp duy trì hương vị cốt lõi của món ăn đồng thời đảm bảo độ tươi ngon và giảm bớt những thách thức về hậu cần.
Bất chấp sự nhiệt tình, các thương hiệu F&B Trung Quốc phải đối mặt với một số thách thức khi kinh doanh ở nước ngoài.
Các vấn đề về chuỗi cung ứng có thể khiến họ gặp khó khăn. Việc thiết lập nguồn cung cấp đáng tin cậy ở nước sở tại hoặc nhập khẩu nguyên liệu từ Trung Quốc một cách hiệu quả vẫn là một trở ngại đáng kể.
Giám đốc của một chuỗi nhà hàng Trung Quốc cho rằng ban đầu công ty này tin rằng họ có lợi thế lớn về tiêu chuẩn hóa, vận hành cửa hàng và chất lượng nhân sự ở thị trường nước ngoài.
“Bản địa hóa là điều bắt buộc đối với các công ty F&B Trung Quốc khi mở rộng ra nước ngoài. Họ có thể hưởng lợi từ lợi thế của mình trong những ngày đầu, nhưng nếu không thực hiện điều chỉnh nội địa hóa, những lợi thế này có thể trở thành hạn chế cho việc mở rộng ra nước ngoài", vị này chỉ ra.
