Vào đầu giờ ngày thứ Hai, quân đội Myanmar đã trao quyền lực cho Tổng tư lệnh quân đội Min Aung Hlaing và áp đặt tình trạng khẩn cấp trong một năm, lập luận rằng kết quả cuộc bầu cử quốc hội vào cuối năm 2020 là gian lận.
Cuộc đảo chính này đã đập tan nỗ lực thiết lập nền dân chủ ở Myanmar, khiến dư luận quốc tế đặt ra nhiều câu hỏi về tương lai bất ổn của một triệu người tị nạn Rohingya.
Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc sẽ nhóm họp vào thứ Ba, trong bối cảnh các lời kêu gọi phản ứng mạnh mẽ đối với việc giam giữ bà Suu Kyi và hàng chục đồng minh chính trị của nhà lãnh đạo dân chủ.
Tổng thống Mỹ Joe Biden cho biết vụ đảo chính là một cuộc tấn công trực tiếp vào quá trình chuyển đổi dân chủ và pháp quyền của Myanmar.
“Mỹ đã gỡ bỏ các lệnh trừng phạt đối với Myanmar trong thập kỷ qua dựa trên sự tiến bộ đối với dân chủ. Việc đảo ngược tiến độ đó sẽ đòi hỏi phải xem xét ngay lập tức các luật trừng phạt và các cơ quan chức năng của chúng tôi, sau đó là hành động thích hợp”, ông Biden tuyên bố.
Tổng tư lệnh quân đội Min Aung Hlaing, người sắp nghỉ hưu, hứa sẽ có một cuộc bầu cử tự do và công bằng và bàn giao quyền lực cho bên chiến thắng, mà không đưa ra khung thời gian.
Đảng Liên đoàn Quốc gia vì Dân chủ (NLD) của bà Suu Kyi, vốn đã giành được thắng lợi áp đảo với 83% trong cuộc bầu cử ngày 8/11, kêu gọi người dân phản đối việc quân đội tiếp quản chính quyền.
Sau khi tiến hành đảo chính, quân đội và cảnh sát chống bạo động đã được điều động tới các vị trí trọng yếu ở thủ đô Naypyitaw và thành phố Yangon. Kết nối điện thoại và internet liên tục bị gián đoạn.
Nhiều người ở Myanmar đã bày tỏ sự tức giận của họ trên mạng xã hội.
Dữ liệu trên Facebook cho thấy hơn 334.000 người đã sử dụng hashtag #SaveMyanmar nhằm phản đối cuộc đảo chính. Một số người dùng đã đổi ảnh đại diện thành màu đen để thể hiện sự đau buồn hoặc màu đỏ để ủng hộ đảng NLD.
“Chúng tôi với tư cách là công dân của Myanmar không đồng ý với động thái hiện tại và muốn yêu cầu các nhà lãnh đạo thế giới, các tổ chức trung gian của LHQ và thế giới giúp đỡ đất nước của chúng tôi, các nhà lãnh đạo và người dân của chúng ta khỏi những hành động cay đắng này", theo một thông điệp được nhiều người Myanmar sử dụng.
Bà Suu Kyi, Tổng thống Win Myint và các nhà lãnh đạo đảng NLD khác đã bị bắt giữ vào đầu giờ sáng thứ Hai, phát ngôn viên của đảng NLD cho biết, ngoài ra còn có 45 người khác bị quân đội giam giữ.
Thế giới lên tiếng
Liên Hợp Quốc đã lên án cuộc đảo chính và kêu gọi trả tự do cho những người bị giam giữ và khôi phục nền dân chủ tại Myanmar. Liên minh châu Âu, Anh, Ấn Độ, Nhật Bản và Mỹ là những quốc gia lớn đầu tiên lên tiếng ủng hộ chính quyền của bà Suu Kyi.
Trong cuộc chính biến lần này, quân đội đã cách chức 24 bộ trưởng và đưa ra 11 người thay thế để giám sát các cơ quan bao gồm Bộ Tài chính, Quốc phòng, Ngoại giao và Nội vụ.
Các ngân hàng Myanmar sẽ bắt đầu hoạt động trở lại vào thứ Ba sau một ngày "đóng băng" do đường truyền internet không ổn định.
Người dân Yangon đổ xô đi tích trữ vật tư. Các công ty nước ngoài từ công ty bán lẻ Nhật Bản Aeon đến công ty thương mại Hàn Quốc POSCO International và Telenor của Na Uy đang cố gắng đánh giá tình hình.
Bà Aung San Suu Kyi từng bị quân đội quản thúc tại gia trong vòng 15 năm trước khi trở lại chính trường Myanmar vào năm 2015.
Vị thế quốc tế của bà với tư cách là một biểu tượng nhân quyền đã bị tổn hại nghiêm trọng sau khi chính phủ Myanmar không ngăn chặn được việc trục xuất hàng trăm nghìn người Rohingya vào năm 2017 và bảo vệ quân đội trước các cáo buộc diệt chủng. Tuy nhiên bà Suu Kyi vẫn cực kỳ nổi tiếng ở quê nhà và được tôn kính vì là con gái của anh hùng dân tộc Aung San.
