 |
| Nghi thức cắt băng khai mạc trưng bày chuyên đề "Trở về" - Ảnh: Minh Khang |
Càng ý nghĩa hơn khi triển lãm diễn ra đúng dịp kỷ niệm 80 năm Ngày Chủ tịch Hồ Chí Minh ban hành Sắc lệnh 65/SL về thành lập Đông Phương Bác cổ học viện, có nhiệm vụ bảo tồn cổ tích trên toàn cõi Việt Nam (23/11/1945 – 23/11/2025) và kỷ niệm 20 năm Ngày Di sản văn hóa Việt Nam (23/11/2005 - 23/11/2025).
Theo Phó giám đốc phụ trách Bảo tàng Mỹ thuật TPHCM Trần Minh Công, “Trở về” không chỉ là tên gọi chuyên đề trưng bày lần này. Đó còn là hành trình hồi quy cảm động của các giá trị thị giác và tư liệu văn hóa Việt từng được lưu giữ tại nước ngoài, nay được trở lại quê hương. “Nghĩa cử hiến tặng này thể hiện sâu sắc tinh thần trách nhiệm và sự đồng hành của ông bà Lê Tất Luyện - Thụy Khuê trong việc bảo tồn và phát triển di sản mỹ thuật dân tộc” – ông Trần Minh Công nhấn mạnh.
 |
| Phó Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao TPHCM Nguyễn Minh Nhựt và Phó Giám đốc phụ trách Bảo tàng Mỹ thuật TPHCM Trần Minh Công tri ân ông bà Tất Luyện - Thụy Khuê đã hiến tặng bộ sưu tập quý giá - Ảnh: Minh Khang |
Bộ sưu tập được hiến tặng lần này không chỉ có giá trị nghệ thuật to lớn, mà còn là minh chứng cho sự trường tồn của tinh thần Việt Nam qua nhiều thế hệ. “Trở về” vì thế không chỉ là một chuyên đề trưng bày mỹ thuật, đó còn là bản giao hưởng của ký ức, là cuộc hội ngộ giữa di sản nghệ thuật và sự đóng góp bền bỉ của những cá nhân đã gìn giữ các giá trị mỹ thuật Việt Nam trong không gian văn hóa quốc tế.
Đợt này, triển lãm giới thiệu 42 tác phẩm mở ra một trường đối thoại đa tầng giữa các khuynh hướng nghệ thuật. Trong đó, tinh hoa mỹ thuật Đông Dương – nơi bản sắc Việt hòa nhịp cùng nền tảng hàn lâm với các tác phẩm từ những cái tên tiêu biểu, phải kể đến: Hải quỳ (Lê Phổ); Rạng đông xanh, Phụ nữ Bắc vấn tóc trần (Vũ Cao Đàm); Cô Tấm (Thái Tuấn); Biển, Tuồng đời (Bùi Xuân Phái); Xóm chài (Tạ Tỵ); Chùa Thầy (Trần Phúc Duyên), Thiên Thai (Phạm Tăng); Người mẹ Ê Đê, Thiếu nữ Ê Đê (Phạm Đình Tín).
 |
| Các đại biểu xem bức tranh "Thiên thai" của họa sĩ Phạm Tăng - một trong 2 bức tranh được nhà phê bình nghệ thuật Thụy Khuê đánh giá là quý nhất đợt trưng bày này - Ảnh: Minh Khang |
Nếu mỹ thuật Đông Dương đặt nền tảng cho một nền nghệ thuật hiện đại hóa từ truyền thống, thì mỹ thuật Gia Định là bước chuyển quan trọng, nơi cá tính sáng tạo được đẩy lên mạnh mẽ, tư duy tự do và giao thoa quốc tế trở nên rõ nét. Từ nền tảng mỹ thuật Gia Định với Đỗ Quang Em (Bát máu), Nguyễn Trung (Một tòa thiên nhiên), đến những khuynh hướng sáng tác mở rộng của Trịnh Cung (Bên bờ Địa Trung Hải, Chải tóc), Đinh Cường (Trong lòng biển cả), Bửu Chỉ (Quan tài Nguyễn Tuân - Sự tàn phá của thời gian), Võ Đình (Cánh chim lạc xứ, Tan tác, Vực thẳm vũ trụ). Không chỉ là khác biệt bút pháp, đó còn là khác biệt trong cách nhìn thế giới: từ suy tưởng triết lý đến phản tỉnh thời cuộc, từ truy vấn bản ngã đến thám hiểm các không gian nghệ thuật toàn cầu.
 |
| Tác phẩm "Phụ nữ Bắc vấn tóc trần" của Vũ Cao Đàm cũng được đánh giá rất cao - Ảnh: Minh Khang |
Còn có Lê Bá Đảng với chuỗi tác phẩm và tư liệu tiêu biểu như: Lửa một góc trời, Phòng vắng đêm mưa, Nô lệ quật khởi, Đêm hỏa châu, Tết đen. Với bút pháp mạnh mẽ, tương phản thị giác cao và hình tượng cô đọng tạo nên mỹ học của kháng nghị và hy vọng, một tiếng nói riêng biệt trong không gian trưng bày.
“Trở về” còn là cơ hội để công chúng nhìn nhận toàn diện bức tranh mỹ thuật Việt Nam thế kỷ XX – giai đoạn nhiều khuynh hướng sáng tác giao thoa, bổ sung cho nhau cùng tạo nên một bức tranh mỹ thuật đa chiều đầy phong phú.
 |
| Khách xem trưng bày - Ảnh: Minh Khang |
Triển lãm diễn ra tại tầng 2 tòa nhà 2 Bảo tàng Mỹ thuật TPHCM từ 21/11/2025 đến 4/1/2026.
“Bảo tàng Mỹ thuật TPHCM – nơi trực tiếp lưu giữ bộ sưu tập quý giá này – sẽ phải không ngừng nỗ lực để bảo quản tác phẩm trong điều kiện tốt nhất, đồng thời xây dựng các chương trình giáo dục, nghiên cứu chuyên sâu để khai thác tối đa giá trị lịch sử và nghệ thuật của các bộ sưu tập hiến tặng. Chúng tôi mong muốn trưng bày chuyên đề đặc biệt “Trở về” sẽ trở thành một điểm hẹn văn hóa ý nghĩa, là nguồn cảm hứng cho các thế hệ họa sĩ, nhà nghiên cứu và người yêu nghệ thuật” – Phó Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao TPHCM Nguyễn Minh Nhựt.
