Khi Chương trình giáo dục phổ thông 2018 được triển khai đồng bộ trên toàn quốc, đổi mới giáo dục không còn là câu chuyện của định hướng hay chuẩn bị, mà đã đi vào từng nhà trường, từng lớp học. Từ các trường nội trú miền núi đến những cơ sở giáo dục ở đô thị lớn, yêu cầu chung được đặt ra là nâng cao chất lượng thực chất, tạo điều kiện để giáo viên yên tâm công tác và để mỗi học sinh được phát triển toàn diện.
Điểm đáng chú ý là những yêu cầu này không chỉ đến từ chính sách, mà xuất phát từ thực tiễn hoạt động của các nhà trường và đội ngũ nhà giáo.
Bắt đầu từ chất lượng thực chất, nơi mỗi học sinh có cơ hội phát triển
Tại Trường Phổ thông Dân tộc Nội trú THCS & THPT Chiêm Hóa (Tuyên Quang), nơi phần lớn học sinh là con em đồng bào dân tộc thiểu số, việc nâng cao chất lượng giáo dục gắn liền với việc tạo cơ hội phát triển lâu dài cho các em.
Theo cô Tô Thị Tấm, Hiệu trưởng nhà trường, yêu cầu đổi mới hiện nay không chỉ là nâng cao kết quả học tập, mà quan trọng hơn là giúp học sinh hình thành phẩm chất, năng lực và khát vọng vươn lên. Với mô hình nội trú, nhà trường không chỉ thực hiện nhiệm vụ giảng dạy mà còn đồng hành cùng học sinh trong sinh hoạt, rèn luyện và hình thành nhân cách.
Từ thực tiễn đó, việc nâng cao chất lượng đội ngũ, đổi mới quản lý và xây dựng nền nếp học tập, sinh hoạt được xác định là những yếu tố nền tảng, quyết định chất lượng giáo dục một cách bền vững.
Ở Hà Nội, yêu cầu nâng cao chất lượng cũng được nhìn nhận từ góc độ xây dựng môi trường giáo dục. Cô Nguyễn Thị Thu Hà, Hiệu trưởng Trường THCS Trưng Vương (Hà Nội) cho rằng, đổi mới cần hướng tới mục tiêu phát triển toàn diện học sinh, trong đó nhà trường phải trở thành môi trường học tập an toàn, nhân văn và khuyến khích sáng tạo.
"Chất lượng giáo dục không chỉ được đo bằng điểm số, mà bằng sự trưởng thành và khả năng thích ứng của học sinh", cô Hà nhấn mạnh.
Những cách tiếp cận này cho thấy, mục tiêu nâng cao chất lượng thực chất đang được cụ thể hóa từ chính hoạt động của từng nhà trường, thay vì chỉ dừng ở yêu cầu chung.
Đổi mới phải đi vào thực chất, từ lớp học đến quản trị nhà trường
Để tạo chuyển biến thực chất, các nhà trường đang từng bước đổi mới cả phương pháp dạy học và cách thức quản trị.
Theo cô Tô Thị Tấm, việc tăng cường các hoạt động trải nghiệm, gắn học tập với thực tiễn và phù hợp với đặc thù học sinh đã giúp nâng cao hiệu quả giáo dục. Cùng với đó, ứng dụng công nghệ trong quản lý và giảng dạy đang góp phần tăng cường kết nối giữa nhà trường, giáo viên và phụ huynh.
Đáng chú ý, việc giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc cũng được chú trọng, giúp học sinh có nền tảng vững chắc trong quá trình hội nhập và phát triển.
Ở góc độ quản trị, cô Nguyễn Thị Thu Hà cho rằng chuyển đổi số cần được triển khai theo hướng thực chất, không chỉ dừng ở việc số hóa hồ sơ mà phải góp phần thay đổi cách tổ chức dạy học và đánh giá học sinh. Việc nâng cao năng lực quản trị, tăng tính minh bạch và trao quyền cho đội ngũ cũng là những yếu tố quan trọng để nâng cao hiệu quả hoạt động của nhà trường.
Những chuyển động này cho thấy đổi mới không còn là yêu cầu mang tính hình thức, mà đang từng bước đi vào chiều sâu, gắn với hiệu quả thực tế.
Khi giáo viên được bảo đảm điều kiện, đổi mới sẽ đi vào chiều sâu
Một trong những yếu tố được các nhà giáo đặc biệt quan tâm là điều kiện làm việc và đời sống của đội ngũ giáo viên.
Thầy Đặng Minh Trung, giáo viên Trường THCS Dĩ An (TP.HCM), cho rằng khi thu nhập và điều kiện làm việc được bảo đảm, giáo viên sẽ có điều kiện tập trung cho chuyên môn và đổi mới phương pháp giảng dạy.
Theo thầy, khi giáo viên yên tâm công tác, họ sẽ chủ động đầu tư cho bài giảng, ứng dụng công nghệ và tạo ra những giờ học có chất lượng. Ngược lại, nếu giáo viên phải phân tán nhiều thời gian cho các áp lực ngoài chuyên môn, việc đổi mới sẽ khó đạt được hiệu quả như mong muốn.
Bên cạnh đó, việc đầu tư cơ sở vật chất, giảm áp lực hành chính và tạo môi trường làm việc thuận lợi cũng là những yếu tố quan trọng, góp phần nâng cao chất lượng dạy học.
Ở góc độ quản lý, cô Nguyễn Thị Thu Hà cho rằng việc xây dựng môi trường làm việc dân chủ, tăng cường bồi dưỡng chuyên môn và tạo điều kiện để giáo viên phát huy năng lực sẽ góp phần nâng cao chất lượng giáo dục một cách bền vững.
Tạo nền tảng cho những chuyển biến bền vững từ chính nhà trường
Từ thực tiễn các cơ sở giáo dục, có thể thấy yêu cầu đổi mới đang được triển khai theo hướng rõ ràng hơn, thực chất hơn, bắt đầu từ những yếu tố cốt lõi nhất: chất lượng dạy học, năng lực quản trị và điều kiện làm việc của đội ngũ giáo viên.
Khi nhà trường có điều kiện để đổi mới, khi giáo viên yên tâm công tác và khi học sinh được đặt ở vị trí trung tâm, những chuyển biến tích cực sẽ hình thành một cách tự nhiên và bền vững.
Đây cũng là nền tảng quan trọng để giáo dục tiếp tục nâng cao chất lượng, góp phần đào tạo nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước trong giai đoạn mới.
