Trong không khí cả nước chuẩn bị Đại lễ kỷ niệm 80 năm Cách mạng Tháng Tám thành công (19/8/1945-19/8/2025) và 80 năm Quốc khánh nước CHXHCN Việt Nam (2/9/1945-2/9/2025), được sự chỉ đạo của Tổng cục Chính trị Bộ Quốc phòng, Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam phối hợp với Cục Chính trị Bộ Tư lệnh Hải quân, Công ty Nghệ thuật Tân Hà Nội và Tổng Công ty Bảo Việt Nhân Thọ tổ chức triển lãm mỹ thuật mang tên "Những ngày tháng lịch sử" tại phòng trưng bày lớn tầng 2 Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam từ ngày 19/8/2025 đến ngày 19/10/2025.
208 tác phẩm mỹ thuật đặc sắc của nhiều thế hệ
Triển lãm trưng bày 208 tác phẩm mỹ thuật, trong đó có 197 tác phẩm (130 tác phẩm hội họa, 15 tác phẩm đồ họa, 52 ký họa) với các chất liệu sơn dầu, sơn mài, acrylic, lụa, khắc gỗ và 11 tác phẩm điêu khắc của nhiều thế hệ họa sĩ, nhà điêu khắc từ mỹ thuật Đông Dương, mỹ thuật Kháng chiến, đến những năm tháng kiến thiết đất nước, chiến đấu, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc với phong cách, ngôn ngữ tạo hình phong phú, sinh động.
Thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945 mở ra kỷ nguyên Độc lập Dân tộc. Ngày 2/9/1945 như một mốc son chói lọi khi Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc bản Tuyên ngôn Độc lập, khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa (nay là nước CHXHCN Việt Nam). Để bảo vệ nền độc lập thiêng liêng đó, dưới sự lãnh đạo của Đảng và Bác Hồ kính yêu, dân tộc Việt Nam đã phải trải qua hai cuộc kháng chiến trường kỳ ròng rã suốt 30 năm, chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ.
Những ngày tháng lịch sử không thể nào quên đó được lưu giữ chân thực và sống động trên các tác phẩm hội họa của các họa sĩ chiến sĩ đã từng có mặt trên các chiến trường ác liệt. Các tác phẩm của họ thắp lên ngọn đuốc của lòng yêu nước và lòng tự hào dân tộc, thể hiện mãnh liệt ý chí quật cường và khát vọng hòa bình của dân tộc Việt Nam. Ngọn đuốc đó được trao truyền từ lịch sử dựng nước và giữ nước xa xưa của dân tộc Việt Nam và tiếp tục được trao truyền từ thế hệ này qua thế hệ khác và đặc biệt càng rực sáng khi đất nước có giặc ngoại xâm.
Những tác phẩm quý của 3 họa sĩ bậc thầy
Nổi bật tại triển lãm là tác phẩm quý giá của các họa sĩ nổi tiếng thế hệ trước như bức tranh sơn mài "Giải phóng Buôn Ma Thuột" của họa sĩ Trần Hữu Chất, ranh sơn dầu "Điện Biên Phủ trên không" của Nguyễn Thuận, "Xe chở tên lửa qua cầu Long Biên" của Văn Đa, tranh bột màu "Trăng non của họa sĩ Mai Văn Hiến.
Đặc biệt, triển lãm hội tụ được nhiều tác phẩm xuất sắc của ba cố họa sĩ quân đội Lê Huy Toàn, Lê Lam và Phạm Ngọc Liệu.
Họa sĩ có mặt ở hầu hết những sự kiện lịch sử quan trọng của đất nước, từ chiến dịch Biên giới 1950, Chiến dịch Điện Biên Phủ 1954, đến cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước kết thúc bằng đại thắng mùa xuân 1975… Kết quả của những ngày tháng lặn lội từ Bắc chí Nam với cây súng và cây bút của ông đã để lại một gia tài vô giá là hàng chục nghìn bức ký họa về những khoảnh khắc, những hình ảnh sống, chiến đấu của quân và dân ta trong hai cuộc chiến tranh ái quốc vĩ đại của dân tộc, để sau này từ những bức ký họa đó, ông đã dựng nên những tác phẩm hội họa hoành tráng.
Có một điểm độc đáo là cuộc triển lãm giới thiệu tới người xem những bức tranh hoành tráng tâm huyết nhất của 3 họa sĩ quân đội gắn bó cả đời mình với chủ đề kháng chiến cách mạng. Họa sĩ Lê Huy Toàn vẽ "Việt Nam anh hùng ca trong 10 năm" (1977-1987) với 4 chương: Tổ quốc , Cách mạng, Thắng hai đế quốc to, Xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Say mê ngôn ngữ hội họa hoành tráng, họa sĩ Huy Toàn như muốn được thể hiện toàn cảnh những sự kiện lịch sử lớn của dân tộc, đặc biệt chiến thắng Điện Biên Phủ năm 1954 được ông say mê vẽ từng diễn biến. Những bức tranh dài liên hoàn của ông khiến người xem không rời mắt như đang được xem những thước phim tư liệu lịch sử quý giá vô cùng chân thực và sống động. Ba bức tranh sơn dầu lớn của họa sĩ Lê Lam là "Dừng lại", "Đội quân tóc dài", "Chất độc màu da cam Dioxin" và hai bức màu nước "Mùa xuân hy vọng", "Bảo vệ chánh quyền nhân dân" đề cao vẻ đẹp và vai trò của người phụ nữ trong kháng chiến chống Mỹ. Hình ảnh những người mẹ, người chị được họa sĩ diễn tả rất đẹp và mềm mại nhưng cũng đầy ý chí mạnh mẽ trong cuộc đấu tranh khốc liệt để bảo vệ nền độc lập, tự do của đất nước.
Bên cạnh các họa sĩ lớp trước, triển lãm cũng tập hợp được nhiều tác phẩm của thế hệ họa sĩ quân đội tiếp nối niềm đam mê và tâm huyết với đề tài về lực lượng vũ trang và chiến tranh cách mạng như các họa sĩ Phan Oánh, Nguyễn Thế Hữu, Đinh Công Khải, Ngân Chài, Cao Minh Hòa, Nguyễn Hải Nghiêm, Bùi Anh Hùng, Lê Hoàng Anh… Tinh thần hào hùng của những ngày tháng lịch sử vẫn luôn được lưu giữ và truyền tải đầy cảm xúc trên những tác phẩm của các họa sĩ quân đội ngày hôm nay: "Khúc khải hoàn" của Nguyễn Thế Hữu, "Khúc ca bi tráng" của Bùi Anh Hùng, "Chiến công thầm lặng" của Cao Minh Hòa, "Đường đến Dinh Độc Lập" của Nguyễn Hải Nghiêm, "Dân công hỏa tuyến "của Lê Hoàng Anh.
Hành trình khắc họa những gương mặt làm nên lịch sử
Với mong muốn thể hiện thật sống động các nhân vật lịch sử có nhiều công lao trong hai cuộc kháng chiến vệ quốc vĩ đại của dân tộc, ba họa sĩ công ty Nghệ thuật Tân Hà Nội đã dành nhiều thời gian và tâm huyết để vẽ những bức chân dung đẹp và ấn tượng tại triển lãm Những ngày tháng lịch sử. Họa sĩ Nguyễn Thanh Tùng vẽ tác phẩm "Niềm vui chiến thắng", diễn tả khoảnh khắc Đại tướng Võ Nguyên Giáp và Đại tướng Văn Tiến Dũng vui mừng ôm trầm nhau khi gặp lại sau giải phóng Sài Gòn ngày 5/5/1975. "Chân dung Bác Hồ với biển đảo", "Nhà văn Thiếu tướng Hồ Phương" là những bức chân dung đẹp giàu cảm xúc cũng do họa sĩ Thanh Tùng thể hiện. Bằng ngôn ngữ đồ họa cổ động, họa sĩ Đỗ Như Điềm vẽ chân dung các anh hùng trong kháng chiến chống Mỹ: Anh hùng Nguyễn Viết Xuân, Nguyễn Phan Vinh, Phạm Tuân, Liệt sĩ Nguyễn Hiền Yên và chân dung Bác Hồ với câu nói khích lệ tinh thần cả dân tộc “Tiến lên toàn thắng ắt về ta”.
Họa sĩ Nguyễn Thu Thủy vẽ chân dung "Bác Hồ đọc Tuyên ngôn Độc lập" trên nền cờ đỏ sao vàng tung bay trong gió trong giờ phút thiêng liêng khi Bác trang trọng đọc bản Tuyên ngôn Độc lập, tuyên bố với quốc dân đồng bào cả nước và toàn thể nhân loại trên thế giới, bắt đầu từ nay Nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đời. Họa sĩ Thu Thủy cũng là tác giả bức chân dung "Hai bông hồng thép" trong kháng chiến chống Mỹ: Bà Nguyễn Thị Bình – Nguyễn Thị Định. Cảm xúc tôn kính và ngưỡng mộ các vị lãnh tụ và anh hùng dân tộc được ba họa sĩ thể hiện đầy tình cảm trong từng nét vẽ.
Mỗi họa sĩ đều tâm huyết tìm tòi những mảng đề tài, những bút pháp và cách thể hiện riêng. Nhưng tất cả cùng chung một tình yêu quê hương đất nước, yêu chiến sĩ, yêu đồng bào, tôn kính lãnh tụ và các anh hùng dân tộc, đều mong muốn được cống hiến cho công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, truyền cảm hứng cho thế hệ trẻ trân trọng những hy sinh mất mát của cha ông để có được cuộc sống hòa bình hạnh phúc ngày hôm nay.
Triển lãm mỹ thuật "Những ngày tháng lịch sử" chạm tới trái tim người xem bằng những cảm xúc hào hùng của những ngày tháng lịch sử thông qua ngôn ngữ của nghệ thuật tạo hình, khắc sâu vào tâm khảm mọi người những di sản ký ức rất đỗi tự hào về vai trò lãnh đạo của Đảng và ý chí quật cường của Quân đội và Nhân dân Việt Nam. Triển lãm thực sự là một dấu ấn đẹp trong những ngày tháng lịch sử khi cả nước tưng bừng đón chào Đại lễ kỷ niệm 80 năm Cách mạng tháng Tám và Quốc khánh 2/9.
