 |
Tháp Bằng An hình bát giác với mỗi cạnh dài khoảng 4m là điểm nổi bật hiếm thấy trong các công trình kiến trúc Chăm còn sót lại, bởi phần lớn các tháp Chăm thường có dạng hình vuông hoặc hình chữ nhật. Nhìn từ xa, toàn bộ khối tháp như biểu tượng của Linga, thể hiện tín ngưỡng phồn thực và tôn giáo đặc trưng của người Chăm, đồng thời là biểu tượng của sự sinh sôi, phát triển và trường tồn.
 |
Tháp được chia thành hai phần chính: tiền sảnh và điện thờ. Tiền sảnh dài, cửa chính quay về hướng của ánh sáng là hướng Đông, khởi đầu và thần linh trong văn hóa phương Đông. Hai bên tiền sảnh có thêm cửa phụ, tạo cảm giác cân xứng và thuận tiện trong di chuyển, hành lễ. Đế tháp cao khoảng 3m, giúp toàn bộ công trình trở nên vững chãi và bề thế. Mái tháp được tạo hình chóp nhọn, gồm 4 mặt cong thu nhỏ dần về phía đỉnh, đây là một chi tiết kiến trúc mang tính biểu tượng, thể hiện sự hướng lên trời cao, vươn tới thần linh.
 |
Phần điện thờ bên trong tháp cao gần 21m, gồm ba phần chính: đế, thân và mái. Thiết kế phần mái tương tự với mái của tiền sảnh, song lớn hơn và uy nghi hơn. Toàn bộ khối tháp là một công trình gạch đồ sộ, được xây dựng theo kỹ thuật đặc biệt của người Chăm, không sử dụng vôi vữa, các viên gạch được gắn kết bằng một loại chất kết dính đặc biệt, đến nay vẫn là một bí ẩn chưa được giải mã hoàn toàn.
 |
Trước cổng chính của tháp, hai tượng Gajasimha, tức linh vật đầu voi thân sư tử bằng sa thạch được chạm khắc tinh xảo, đứng uy nghi với lục lạc đeo cổ, làm nhiệm vụ hộ pháp, canh giữ ngôi tháp linh thiêng, là minh chứng rõ nét cho sự kết hợp hài hòa giữa nghệ thuật điêu khắc và tín ngưỡng của người Chăm.
 |
Theo các nhà nghiên cứu, Tháp Bằng An được xây dựng vào khoảng thế kỷ XI, dưới thời kỳ phát triển hưng thịnh của vương quốc Champa. Tháp được dựng lên để thờ thần Shiva, là một trong ba vị thần tối cao của Ấn Độ giáo, vị thần của sự sáng tạo, hủy diệt và bảo hộ cho các triều đại Champa. Điều này cho thấy sự ảnh hưởng sâu sắc của văn hóa Ấn Độ đối với đời sống tôn giáo và nghệ thuật của người Chăm xưa.
 |
Tháp Bằng An không chỉ là nơi hành lễ, thờ tự mà còn là biểu tượng cho sức mạnh tâm linh và quyền lực của vương triều Chăm. Đặc biệt, đây còn là công trình bằng gạch lớn nhất còn sót lại của nền văn hóa Champa. Dù trải qua hàng ngàn năm với bao biến động của lịch sử và sự khắc nghiệt của thời tiết, kiến trúc của tháp vẫn được gìn giữ khá nguyên vẹn. Một số chi tiết đã bị hư hỏng, nhưng nhờ những đợt trùng tu, đặc biệt là lần tu sửa của các nhà khảo cổ Pháp vào năm 1943, phần lớn vẻ đẹp ban đầu của tháp vẫn được bảo tồn đến ngày nay.
 |
Vào năm 1989, Tháp Bằng An đã được công nhận là Di tích lịch sử – Văn hóa cấp quốc gia, trở thành một trong những công trình kiến trúc Chăm tiêu biểu nhất còn lại tại Việt Nam. Với vị trí địa lý thuận lợi, cách Quốc lộ 1A chỉ hơn 1km, cách TP.Hội An khoảng 15km và cách Đà Nẵng khoảng 30 km, Tháp Bằng An hiện đang là điểm đến hấp dẫn với những ai yêu thích văn hóa lịch sử, kiến trúc cổ và khám phá di sản.
 |
Không cầu kỳ trong hoa văn trang trí như các tháp Chăm khác, Tháp Bằng An gây ấn tượng bởi vẻ đẹp giản dị mà sâu lắng, sự kiên cố trong kết cấu và nét thần bí trong biểu tượng đã tạo nên sự cuốn hút đặc biệt cho công trình này, một vẻ đẹp bền bỉ vượt thời gian, gắn liền với truyền thuyết và chiều sâu tâm linh của người Chăm cổ.
