Kỷ niệm 96 năm Ngày thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam (3/2/1930-3/2/2026) và đón mừng Xuân Bính Ngọ 2026, sáng 30/1, tại Hà Nội, Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam khai mạc triển lãm chuyên đề “Ngựa trong nghệ thuật tạo hình.”
Tham dự sự kiện có Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương Trần Thanh Lâm; lãnh đạo các ban, bộ, ngành Trung ương, địa phương cùng đại diện các cơ quan ngoại giao và tổ chức quốc tế tại Việt Nam.
Triển lãm giới thiệu 60 tác phẩm được tuyển chọn từ sưu tập mỹ thuật dân gian, mỹ thuật ứng dụng, mỹ thuật hiện đại và đương đại của Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam.
Các tác phẩm đa dạng về loại hình và chất liệu như: sơn mài, sơn dầu, lụa, tranh giấy, gỗ, đất nung, gốm,… do nhiều thế hệ nghệ nhân dân gian và nghệ sỹ tạo hình Việt Nam sáng tác, trải dài từ thời kỳ mỹ thuật Đông Dương, mỹ thuật kháng chiến đến đương đại.
Phát biểu tại sự kiện, Tiến sỹ Nguyễn Anh Minh, Giám đốc Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam cho biết, xuyên suốt lịch sử mỹ thuật, hình tượng con ngựa xuất hiện sớm và phổ biến, gắn bó mật thiết với đời sống sinh hoạt, văn hóa truyền thống.
Trong mỹ thuật dân gian và mỹ thuật ứng dụng, ngựa được thể hiện mộc mạc, sinh động, phản ánh hình ảnh loài vật trung thành, gần gũi với con người. Bước vào nghệ thuật tạo hình hiện đại, ngựa trở thành nguồn cảm hứng sáng tác mạnh mẽ, giàu sắc thái biểu cảm và ý nghĩa biểu tượng.
Đáng chú ý, hình tượng ngựa xuất hiện trong hai tác phẩm là Bảo vật quốc gia, đó là “Gióng” của danh họa Nguyễn Tư Nghiêm và “Bác Hồ ở chiến khu Việt Bắc" của danh họa Dương Bích Liên. Ngựa cũng trở thành biểu tượng của chủ nghĩa anh hùng, gắn liền với các huyền thoại lịch sử như “Ngựa Gióng” của họa sỹ Nguyễn Tư Nghiêm, “Ông Gióng” của họa sỹ Ngô Mạnh Lân, “Gióng” của nhà điêu khắc Lê Công Thành, họa sỹ Trần Khánh Chương… thể hiện sự kết hợp hài hòa giữa truyền thống và hiện đại, tạo nên âm hưởng mạnh mẽ về tinh thần dân tộc quật cường.
Gắn bó mật thiết với đời sống đồng bào vùng cao, con ngựa không chỉ là vật nuôi, còn là người bạn trung thành, đồng hành trong lao động, sinh hoạt. Hình ảnh ngựa trong cuộc sống của các dân tộc H’Mông, Tày, Nùng… được khắc họa sinh động và đa dạng qua các tác phẩm nổi tiếng như “Cho ngựa ăn,” “Chuẩn bị đi chợ” của danh họa Tô Ngọc Vân; “Làng Cộng hòa” của danh họa Nguyễn Văn Tỵ, “Bé cưỡi ngựa" của danh họa Bùi Xuân Phái, “Bản Sám Mấn” của danh họa Phạm Văn Đôn...
Trong giai đoạn kháng chiến, hình tượng ngựa được các họa sỹ thể hiện chân thực, sinh động, là con vật đồng hành cùng bộ đội khi băng rừng, vượt suối, tiếp tế lương thực. Các tác phẩm như “Thồ hàng quân sự” (Nguyễn Sỹ Tốt), “Bộ đội và ngựa” (Nguyễn Tiến Chung) phản ánh rõ nét vai trò của ngựa trong những năm tháng gian khổ.
Đặc biệt, hình ảnh ngựa gắn liền với Chủ tịch Hồ Chí Minh qua các tác phẩm “Rời lều cỏ Bác tiếp tục hành quân” (Nguyễn Trọng Kiệm), “Bác Hồ đi công tác” (Nguyễn Thụ), “Việt Bắc mùa xuân” (Giang Tô), “Xuân chiến khu” (Trần Chắt), tạo nên hình ảnh gần gũi, thân quen trong ký ức kháng chiến.
Trong đời sống đương đại, hình tượng ngựa tiếp tục được sáng tạo với ngôn ngữ tạo hình phong phú, trở thành biểu trưng của sức mạnh, lòng trung thành, ý chí vươn lên, mang ý nghĩa may mắn và thành công. Tiêu biểu là bộ tranh đồ họa “Ngựa” của họa sỹ Lê Bá Đảng hay tác phẩm “Mr Ngọ” trong bộ 12 con giáp của nhà điêu khắc Nguyễn Thăng Long.
Triển lãm hứa hẹn mang đến cho công chúng không gian nghệ thuật giàu giá trị văn hóa truyền thống, góp phần lan tỏa những ý nghĩa tốt đẹp trong dịp đầu Xuân mới. Triển lãm mở cửa đến hết ngày 1/3/2026 tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam (66 Nguyễn Thái Học, Hà Nội).
