(Ngày Nay) - Hàng trăm di tích lịch sử-văn hóa ở Quảng Ngãi đang xuống cấp, nhiều hạng mục có nguy cơ sụp đổ do thiếu kinh phí trùng tu, đặt ra yêu cầu cấp bách về bảo tồn và phát huy giá trị di sản.
Hàng trăm di tích lịch sử-văn hóa trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi đang đứng trước nguy cơ hư hỏng, sụp đổ do tác động khắc nghiệt của thời gian, thời tiết và sự thiếu hụt nguồn lực trùng tu.
Việc nhiều hạng mục bị hư hỏng nặng, xuống cấp, thậm chí sụp đổ phát đi “báo động đỏ” về công tác bảo tồn, đòi hỏi ngành chức năng và các cấp chính quyền địa phương khẩn trương có giải pháp khắc phục.
Những di tích đang "kêu cứu"
Tọa lạc tại thôn An Định, xã Phước Giang, tỉnh Quảng Ngãi, đình làng An Định được xây dựng năm 1820 do bảy tộc họ tiền hiền (Trần, Nguyễn, Phạm, Huỳnh, Võ, Phan, Lê) cùng nhân dân địa phương đóng góp xây dựng.
Ngôi đình mang phong cách kiến trúc thời Nguyễn với nhiều chi tiết chạm khắc gỗ, đắp nổi tinh xảo. Đây từng là trung tâm sinh hoạt hành chính, văn hóa của làng, đồng thời là nơi thờ tự các bậc tiền hiền, ghi dấu quá trình khai hoang, lập làng của cư dân địa phương.
Năm 2018, đình làng An Định được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xếp hạng Di tích kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia. Tuy nhiên, sau hơn hai thế kỷ tồn tại cùng với sự biến thiên của lịch sử, di tích đang xuống cấp nghiêm trọng.
Nhiều cấu kiện gỗ của hệ thống khung nhà bị mối mọt, mục nát; mái ngói hư hỏng khiến công trình thường xuyên dột khi mưa lớn. Một số câu đầu bằng gỗ bị ngấm nước mưa trong thời gian dài, có dấu hiệu hư hại, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn nghiêm trọng.
Bờ tường đình làng An Định bị nứt. (Ảnh: Đinh Hương/TTXVN)
Anh Phạm Ngọc Anh, người dân thôn An Định, cho biết đình làng An Định có giá trị đặc biệt về văn hóa, lịch sử và tín ngưỡng đối với cộng đồng địa phương.
Tình trạng xuống cấp không chỉ ảnh hưởng đến giá trị di tích mà còn tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn đối với người dân và du khách khi đến tham quan, dâng hương. Người dân mong muốn các cấp, ngành sớm bố trí nguồn lực để trùng tu, bảo tồn ngôi đình cổ.
Theo ông Nguyễn Duy Diễn, Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân xã Phước Giang, địa phương nhiều lần kiến nghị cấp có thẩm quyền hỗ trợ kinh phí trùng tu đình làng An Định. Tuy nhiên, do nguồn thu hạn chế, ngân sách địa phương không đủ đáp ứng việc sửa chữa, bảo tồn di tích quy mô lớn. Chính quyền xã mong sớm được bố trí nguồn lực để kịp thời bảo tồn di tích.
Tương tự, Di tích Lịch sử cấp Quốc gia Đài Tiếng nói Nam Bộ (tại xã Sơn Tịnh) cũng đang xuống cấp. Đây là nơi ghi dấu sự ra đời của Đài Tiếng nói Nam Bộ - đài phát thanh thứ hai của cách mạng Việt Nam trong kháng chiến chống thực dân Pháp.
Di tích Đài Tiếng nói Nam Bộ tại xã Sơn Tịnh, tỉnh Quảng Ngãi. (Ảnh: Đinh Hương/TTXVN)
Ngày 20/7/1946, buổi phát thanh đầu tiên của Đài được thực hiện tại đây, mở đầu bằng câu xưng danh lịch sử: “Đây là tiếng nói Nam Bộ, tiếng nói đau đớn, tiếng nói căm hờn...,” trở thành vũ khí tinh thần sắc bén kết nối đồng bào, chiến sỹ miền Nam với Trung ương Đảng và Bác Hồ.
Sau gần 80 năm, nhiều hạng mục của di tích đã xuống cấp. Sân nền hư hỏng, tường rào phủ rêu mốc. Đặc biệt, sáng 25/12/2025, sau nhiều ngày mưa lớn kéo dài, cổng đình Thọ Lộc-hạng mục gốc còn lại của di tích bị sập phần phía trước.
Nguyên nhân do kết cấu kiến trúc cổ bằng đá ong trát hồ đã quá tuổi thọ, mục nát theo thời gian. Hiện trạng còn lại của cổng đình rất yếu, có nguy cơ tiếp tục sụp đổ dây chuyền trong mùa mưa bão tới.
Ông Phạm Xuân Lai, người dân thôn Thọ Lộc Tây, xã Sơn Tịnh, cho biết việc di tích xuống cấp khiến người dân địa phương lo lắng. Ông mong muốn các cơ quan chức năng sớm có phương án sửa chữa, tôn tạo vì đây là di tích có ý nghĩa lịch sử rất lớn với các thế hệ.
Theo ông Đặng Xuân Trung, Chủ tịch Ủy ban Nhân dân xã Sơn Tịnh, việc một phần di tích bị sập cho thấy công trình đang xuống cấp nghiêm trọng. Nếu không sớm được sửa chữa, khả năng di tích tiếp tục đổ sập hoàn toàn là rất lớn. Việc phục dựng lại hiện trạng di tích vượt quá khả năng của xã, đòi hỏi sự chung tay, hỗ trợ khẩn cấp từ các cơ quan chuyên môn và cấp trên.
Đi tìm lời giải cho bài toán bảo tồn di tích
Thực trạng xuống cấp nghiêm trọng tại đình làng An Định hay di tích Đài Tiếng nói Nam Bộ không phải là câu chuyện cục bộ. Khảo sát trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi cho thấy, nhiều di tích lịch sử-văn hóa khác cũng đang rơi vào tình cảnh tương tự: Nhà bia, tường rào xuống cấp; cửa gỗ, tủ trưng bày bị mối mọt; bia đá bị rêu mốc, mờ chữ...
Theo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Quảng Ngãi, toàn tỉnh hiện có 187 di tích xuống cấp, trong đó có 2 di tích quốc gia đặc biệt, 13 di tích quốc gia, 172 di tích cấp tỉnh.
Các trụ gỗ tại đình làng An Định bị mối mọt. (Ảnh: Đinh Hương/TTXVN)
Bên cạnh những di tích đã được đầu tư bảo tồn, hệ thống di tích trên địa bàn đang chịu áp lực rất lớn từ thời gian và thời tiết miền Trung khắc nghiệt với nắng nóng, bão lũ thường xuyên.
Một trong những vướng mắc lớn nhất hiện nay trong công tác trùng tu, tôn tạo và phát huy giá trị di tích chính là bài toán kinh phí. Nguồn ngân sách phân bổ hàng năm cho công tác chống xuống cấp di tích còn khá khiêm tốn so với nhu cầu thực tế.
Bên cạnh đó, việc phân cấp quản lý tại một số địa phương còn vướng mắc; công tác huy động nguồn lực xã hội hóa để bảo tồn di sản chưa đạt hiệu quả như kỳ vọng; ý thức bảo vệ di tích của một bộ phận người dân tại khu vực phụ cận đôi lúc chưa cao.
Trước mắt, đối với các sự cố cấp bách như tại di tích Đài Tiếng nói Nam Bộ hay các hạng mục nguy hiểm ở đình làng An Định, chính quyền các địa phương đã có báo cáo đề nghị Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Quảng Ngãi khẩn trương kiểm tra, đánh giá toàn diện hiện trạng, hướng dẫn phương án xử lý kỹ thuật và hỗ trợ kinh phí gia cố tạm thời nhằm tránh sụp đổ trong mùa mưa bão.
Về lâu dài, tỉnh Quảng Ngãi cần sớm xây dựng Đề án tổng thể về bảo vệ và phát huy giá trị hệ thống di tích lịch sử-văn hóa giai đoạn 2026-2031. Trong đó, ưu tiên phân bổ nguồn vốn cho các di tích cấp thiết, bị xuống cấp nặng; đồng thời đẩy mạnh công tác xã hội hóa, thu hút các nguồn lực hợp pháp để trùng tu, tôn tạo bài bản, khoa học.
Việc giữ gìn và trả lại dáng vẻ trang nghiêm cho các di sản không chỉ là nghĩa vụ bảo vệ các giá trị lịch sử, mà còn là nền tảng để trao truyền truyền thống văn hóa, phát triển du lịch bền vững cho địa phương.
(Ngày Nay) - Sân bay Liên Khương khai thác trở lại từ 19/8 sau gần 6 tháng sửa chữa, khôi phục nhiều đường bay, mở thêm động lực cho du lịch và kinh tế Lâm Đồng.
(Ngày Nay) - Theo công bố, kết quả thi của các thí sinh tại điểm thi Trường Trung học phổ thông chuyên Tuyên Quang môn Toán có điểm trung bình 6,24; môn Ngữ văn là 7,18; môn Tiếng Anh là 5,46.
(Ngày Nay) - Cấm các phương tiện xe taxi, xe hợp đồng dưới 8 chỗ hoạt động trong các khung giờ cao điểm sáng từ 6-9h (trừ ngày Lễ, thứ 7, Chủ nhật) theo chiều và đoạn từ Nguyễn Lương Bằng-Ô Chợ Dừa đến Lê Duẩn.
(Ngày Nay) - Hàng chục năm qua, thành phố đã di dời và giải phóng mặt bằng hơn 44.500 căn nhà trên và ven kênh rạch. Đề án chỉnh trang đô thị khu vực nhà ở trên và ven sông, kênh, rạch giai đoạn 2025 - 2030 đặt mục tiêu tiếp tục di dời hơn 41.500 căn, tổng nhu cầu vốn dự kiến trên 396.000 tỷ đồng.
(Ngày Nay) - Sáng 18/8/2026, Ban Thường vụ Đảng ủy xã Vân Đình, thành phố Hà Nội đã tổ chức hội nghị công bố Quyết định số 2392-QĐ/TU ngày 12/8/2026 của Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội về công tác cán bộ.
(Ngày Nay) - Dù giá vé máy bay trên một số chặng đã hạ nhiệt, giá tour dịp Quốc khánh 2/9 vẫn tăng khoảng 5 - 10% do chi phí khách sạn, nhà hàng và dịch vụ đầu vào. Thị trường cũng phân hóa rõ nét: Tour Đông Bắc Á, Đông Nam Á được đặt sớm, trong khi khách đi trong nước ưu tiên hành trình ngắn, đường bộ và thường chốt dịch vụ sát ngày.
(Ngày Nay) - Chính phủ đã có Nghị quyết số 229 ban hành Kế hoạch của Chính phủ thực hiện Nghị quyết số 21 về quan điểm, định hướng sửa đổi Luật Đất đai và các luật có liên quan.
(Ngày Nay) - Người dân hai bờ rạch Văn Thánh đang xôn xao câu chuyện đi hay ở, đi thì đi đâu, ở thì ở đâu sau khi UBND P.Thạnh Mỹ Tây tiến hành niêm yết công khai dự thảo các thông tin đền bù, hỗ trợ, tái định cư dự án chỉnh trang một trong những con rạch ô nhiễm bậc nhất TP.HCM.
(Ngày Nay) - Mực nước tại Lake Powell và Lake Mead, hai hồ chứa lớn nhất của Mỹ đã giảm xuống mức thấp kỷ lục trong bối cảnh miền Tây nước Mỹ tiếp tục hứng chịu hạn hán nghiêm trọng. Diễn biến này làm gia tăng sức ép lên sông Colorado, nguồn nước thiết yếu của hơn 40 triệu người và hàng triệu hécta đất nông nghiệp.
