(Ngày Nay) - Hàng trăm di tích lịch sử-văn hóa ở Quảng Ngãi đang xuống cấp, nhiều hạng mục có nguy cơ sụp đổ do thiếu kinh phí trùng tu, đặt ra yêu cầu cấp bách về bảo tồn và phát huy giá trị di sản.
Hàng trăm di tích lịch sử-văn hóa trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi đang đứng trước nguy cơ hư hỏng, sụp đổ do tác động khắc nghiệt của thời gian, thời tiết và sự thiếu hụt nguồn lực trùng tu.
Việc nhiều hạng mục bị hư hỏng nặng, xuống cấp, thậm chí sụp đổ phát đi “báo động đỏ” về công tác bảo tồn, đòi hỏi ngành chức năng và các cấp chính quyền địa phương khẩn trương có giải pháp khắc phục.
Những di tích đang "kêu cứu"
Tọa lạc tại thôn An Định, xã Phước Giang, tỉnh Quảng Ngãi, đình làng An Định được xây dựng năm 1820 do bảy tộc họ tiền hiền (Trần, Nguyễn, Phạm, Huỳnh, Võ, Phan, Lê) cùng nhân dân địa phương đóng góp xây dựng.
Ngôi đình mang phong cách kiến trúc thời Nguyễn với nhiều chi tiết chạm khắc gỗ, đắp nổi tinh xảo. Đây từng là trung tâm sinh hoạt hành chính, văn hóa của làng, đồng thời là nơi thờ tự các bậc tiền hiền, ghi dấu quá trình khai hoang, lập làng của cư dân địa phương.
Năm 2018, đình làng An Định được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xếp hạng Di tích kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia. Tuy nhiên, sau hơn hai thế kỷ tồn tại cùng với sự biến thiên của lịch sử, di tích đang xuống cấp nghiêm trọng.
Nhiều cấu kiện gỗ của hệ thống khung nhà bị mối mọt, mục nát; mái ngói hư hỏng khiến công trình thường xuyên dột khi mưa lớn. Một số câu đầu bằng gỗ bị ngấm nước mưa trong thời gian dài, có dấu hiệu hư hại, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn nghiêm trọng.
Bờ tường đình làng An Định bị nứt. (Ảnh: Đinh Hương/TTXVN)
Anh Phạm Ngọc Anh, người dân thôn An Định, cho biết đình làng An Định có giá trị đặc biệt về văn hóa, lịch sử và tín ngưỡng đối với cộng đồng địa phương.
Tình trạng xuống cấp không chỉ ảnh hưởng đến giá trị di tích mà còn tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn đối với người dân và du khách khi đến tham quan, dâng hương. Người dân mong muốn các cấp, ngành sớm bố trí nguồn lực để trùng tu, bảo tồn ngôi đình cổ.
Theo ông Nguyễn Duy Diễn, Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân xã Phước Giang, địa phương nhiều lần kiến nghị cấp có thẩm quyền hỗ trợ kinh phí trùng tu đình làng An Định. Tuy nhiên, do nguồn thu hạn chế, ngân sách địa phương không đủ đáp ứng việc sửa chữa, bảo tồn di tích quy mô lớn. Chính quyền xã mong sớm được bố trí nguồn lực để kịp thời bảo tồn di tích.
Tương tự, Di tích Lịch sử cấp Quốc gia Đài Tiếng nói Nam Bộ (tại xã Sơn Tịnh) cũng đang xuống cấp. Đây là nơi ghi dấu sự ra đời của Đài Tiếng nói Nam Bộ - đài phát thanh thứ hai của cách mạng Việt Nam trong kháng chiến chống thực dân Pháp.
Di tích Đài Tiếng nói Nam Bộ tại xã Sơn Tịnh, tỉnh Quảng Ngãi. (Ảnh: Đinh Hương/TTXVN)
Ngày 20/7/1946, buổi phát thanh đầu tiên của Đài được thực hiện tại đây, mở đầu bằng câu xưng danh lịch sử: “Đây là tiếng nói Nam Bộ, tiếng nói đau đớn, tiếng nói căm hờn...,” trở thành vũ khí tinh thần sắc bén kết nối đồng bào, chiến sỹ miền Nam với Trung ương Đảng và Bác Hồ.
Sau gần 80 năm, nhiều hạng mục của di tích đã xuống cấp. Sân nền hư hỏng, tường rào phủ rêu mốc. Đặc biệt, sáng 25/12/2025, sau nhiều ngày mưa lớn kéo dài, cổng đình Thọ Lộc-hạng mục gốc còn lại của di tích bị sập phần phía trước.
Nguyên nhân do kết cấu kiến trúc cổ bằng đá ong trát hồ đã quá tuổi thọ, mục nát theo thời gian. Hiện trạng còn lại của cổng đình rất yếu, có nguy cơ tiếp tục sụp đổ dây chuyền trong mùa mưa bão tới.
Ông Phạm Xuân Lai, người dân thôn Thọ Lộc Tây, xã Sơn Tịnh, cho biết việc di tích xuống cấp khiến người dân địa phương lo lắng. Ông mong muốn các cơ quan chức năng sớm có phương án sửa chữa, tôn tạo vì đây là di tích có ý nghĩa lịch sử rất lớn với các thế hệ.
Theo ông Đặng Xuân Trung, Chủ tịch Ủy ban Nhân dân xã Sơn Tịnh, việc một phần di tích bị sập cho thấy công trình đang xuống cấp nghiêm trọng. Nếu không sớm được sửa chữa, khả năng di tích tiếp tục đổ sập hoàn toàn là rất lớn. Việc phục dựng lại hiện trạng di tích vượt quá khả năng của xã, đòi hỏi sự chung tay, hỗ trợ khẩn cấp từ các cơ quan chuyên môn và cấp trên.
Đi tìm lời giải cho bài toán bảo tồn di tích
Thực trạng xuống cấp nghiêm trọng tại đình làng An Định hay di tích Đài Tiếng nói Nam Bộ không phải là câu chuyện cục bộ. Khảo sát trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi cho thấy, nhiều di tích lịch sử-văn hóa khác cũng đang rơi vào tình cảnh tương tự: Nhà bia, tường rào xuống cấp; cửa gỗ, tủ trưng bày bị mối mọt; bia đá bị rêu mốc, mờ chữ...
Theo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Quảng Ngãi, toàn tỉnh hiện có 187 di tích xuống cấp, trong đó có 2 di tích quốc gia đặc biệt, 13 di tích quốc gia, 172 di tích cấp tỉnh.
Các trụ gỗ tại đình làng An Định bị mối mọt. (Ảnh: Đinh Hương/TTXVN)
Bên cạnh những di tích đã được đầu tư bảo tồn, hệ thống di tích trên địa bàn đang chịu áp lực rất lớn từ thời gian và thời tiết miền Trung khắc nghiệt với nắng nóng, bão lũ thường xuyên.
Một trong những vướng mắc lớn nhất hiện nay trong công tác trùng tu, tôn tạo và phát huy giá trị di tích chính là bài toán kinh phí. Nguồn ngân sách phân bổ hàng năm cho công tác chống xuống cấp di tích còn khá khiêm tốn so với nhu cầu thực tế.
Bên cạnh đó, việc phân cấp quản lý tại một số địa phương còn vướng mắc; công tác huy động nguồn lực xã hội hóa để bảo tồn di sản chưa đạt hiệu quả như kỳ vọng; ý thức bảo vệ di tích của một bộ phận người dân tại khu vực phụ cận đôi lúc chưa cao.
Trước mắt, đối với các sự cố cấp bách như tại di tích Đài Tiếng nói Nam Bộ hay các hạng mục nguy hiểm ở đình làng An Định, chính quyền các địa phương đã có báo cáo đề nghị Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Quảng Ngãi khẩn trương kiểm tra, đánh giá toàn diện hiện trạng, hướng dẫn phương án xử lý kỹ thuật và hỗ trợ kinh phí gia cố tạm thời nhằm tránh sụp đổ trong mùa mưa bão.
Về lâu dài, tỉnh Quảng Ngãi cần sớm xây dựng Đề án tổng thể về bảo vệ và phát huy giá trị hệ thống di tích lịch sử-văn hóa giai đoạn 2026-2031. Trong đó, ưu tiên phân bổ nguồn vốn cho các di tích cấp thiết, bị xuống cấp nặng; đồng thời đẩy mạnh công tác xã hội hóa, thu hút các nguồn lực hợp pháp để trùng tu, tôn tạo bài bản, khoa học.
Việc giữ gìn và trả lại dáng vẻ trang nghiêm cho các di sản không chỉ là nghĩa vụ bảo vệ các giá trị lịch sử, mà còn là nền tảng để trao truyền truyền thống văn hóa, phát triển du lịch bền vững cho địa phương.
(Ngày Nay) -Sáng 20/10, tại ĐH Hoa Sen (TPHCM), cuộc thi dịch văn học Việt - Trung, Trung - Việt mùa 2 năm 2026 đã chính thức trao giải, với sự tham dự của Quyền Tổng lãnh sự quán Trung Quốc tại TPHCM, các hội viên Hội Nhà văn TPHCM và nhà văn Nguyễn Nhật Ánh - vừa được dịch một số tác phẩm sang Hoa ngữ và sẽ phát hành tại quốc gia tỷ dân.
(Ngày Nay) - Đối với Ninh Bình, đây không chỉ là nhận thức mà còn là định hướng xuyên suốt trong quá trình xây dựng chiến lược phát triển ngành du lịch. Ninh Bình nhận thức rằng: Di sản không chỉ là ký ức và tài sản của quá khứ, mà còn là nguồn lực quan trọng cho phát triển hôm nay và mai sau.
(Ngày Nay) - Từ năm học 2027 - 2028, tỉnh Quảng Trị dự kiến thí điểm dạy tiếng Lào cho học sinh lớp 6 tại Trường Phổ thông nội trú tiểu học và trung học cơ sở Đakrông và Trường Phổ thông nội trú tiểu học và trung học cơ sở Dân Hóa. Chương trình hướng tới tăng cường giao lưu ngôn ngữ, văn hóa và thúc đẩy quan hệ hữu nghị giữa các địa phương khu vực biên giới Việt Nam – Lào.
(Ngày Nay) -Với chủ đề “Giai điệu phương Đông - Oriental Melodies”, Liên hoan Âm nhạc Dân tộc quốc tế 2026 sẽ diễn ra tại Nhạc viện TPHCM (phường Bến Thành) từ ngày 21 đến 23/10, quy tụ các nghệ sĩ từ Hàn Quốc, Thái Lan, Philippines và Việt Nam.
(Ngày Nay) - Nhiều công nghệ tiên phong được giới thiệu tại Triển lãm Thế giới (World Expo) 2025 ở Osaka (Nhật Bản) đang từng bước được đưa vào ứng dụng thực tế, từ y học tái tạo, chăm sóc sức khỏe đến thiết bị cứu hộ và phương tiện giao thông thế hệ mới. Những bước tiến này cho thấy nỗ lực của các doanh nghiệp Nhật Bản trong việc chuyển hóa thành tựu nghiên cứu thành sản phẩm phục vụ đời sống.
(Ngày Nay) - Ngày 19/10, Chính phủ Na Uy chính thức công bố dự luật nhằm cấm trẻ em dưới 16 tuổi sử dụng mạng xã hội, đồng thời áp dụng các khung quản lý nghiêm ngặt đối với các “nền tảng có hại”. Danh sách các dịch vụ chịu sự điều chỉnh bao gồm nhiều nền tảng nhắn tin và giải trí trực tuyến phổ biến như Roblox, Snapchat và TikTok.
(Ngày Nay) - Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 19/10 cho biết sẵn sàng gặp Tổng thống Nga Vladimir Putin và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Trung Quốc vào tháng tới.
(Ngày Nay) - Thủ tướng Công quốc Liechtenstein Brigitte Haas đã kết thúc tốt đẹp chuyến thăm chính thức Việt Nam từ ngày 17-19/10, theo lời mời của Thủ tướng Chính phủ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam Lê Minh Hưng. Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Thị Thu Hằng đã trả lời phỏng vấn báo chí về chuyến thăm.
(Ngày Nay) - Ngày 20 tháng 10 năm 2026, tại Trung tâm Điện lực Quảng Trạch, khu kinh tế Hòn La, xã Phú Trạch, tỉnh Quảng Trị, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), Ban QLDA Điện 2 đã trang trọng tổ chức Lễ khởi công - phát động thi đua dự án Nhà máy nhiệt điện LNG Quảng Trạch II và công bố phát điện nhà máy Nhiệt điện Quảng Trạch I lên lưới điện quốc gia.
(Ngày Nay) - Trong khuôn khổ chuyến thăm cấp Nhà nước tới Vương quốc Đan Mạch, chiều 19/10 (giờ địa phương), Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã phát biểu chính sách tại Đại học Copenhagen. Ngày Nay trân trọng giới thiệu phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm..
