(Ngày Nay) - Hàng trăm di tích lịch sử-văn hóa ở Quảng Ngãi đang xuống cấp, nhiều hạng mục có nguy cơ sụp đổ do thiếu kinh phí trùng tu, đặt ra yêu cầu cấp bách về bảo tồn và phát huy giá trị di sản.
Hàng trăm di tích lịch sử-văn hóa trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi đang đứng trước nguy cơ hư hỏng, sụp đổ do tác động khắc nghiệt của thời gian, thời tiết và sự thiếu hụt nguồn lực trùng tu.
Việc nhiều hạng mục bị hư hỏng nặng, xuống cấp, thậm chí sụp đổ phát đi “báo động đỏ” về công tác bảo tồn, đòi hỏi ngành chức năng và các cấp chính quyền địa phương khẩn trương có giải pháp khắc phục.
Những di tích đang "kêu cứu"
Tọa lạc tại thôn An Định, xã Phước Giang, tỉnh Quảng Ngãi, đình làng An Định được xây dựng năm 1820 do bảy tộc họ tiền hiền (Trần, Nguyễn, Phạm, Huỳnh, Võ, Phan, Lê) cùng nhân dân địa phương đóng góp xây dựng.
Ngôi đình mang phong cách kiến trúc thời Nguyễn với nhiều chi tiết chạm khắc gỗ, đắp nổi tinh xảo. Đây từng là trung tâm sinh hoạt hành chính, văn hóa của làng, đồng thời là nơi thờ tự các bậc tiền hiền, ghi dấu quá trình khai hoang, lập làng của cư dân địa phương.
Năm 2018, đình làng An Định được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xếp hạng Di tích kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia. Tuy nhiên, sau hơn hai thế kỷ tồn tại cùng với sự biến thiên của lịch sử, di tích đang xuống cấp nghiêm trọng.
Nhiều cấu kiện gỗ của hệ thống khung nhà bị mối mọt, mục nát; mái ngói hư hỏng khiến công trình thường xuyên dột khi mưa lớn. Một số câu đầu bằng gỗ bị ngấm nước mưa trong thời gian dài, có dấu hiệu hư hại, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn nghiêm trọng.
Bờ tường đình làng An Định bị nứt. (Ảnh: Đinh Hương/TTXVN)
Anh Phạm Ngọc Anh, người dân thôn An Định, cho biết đình làng An Định có giá trị đặc biệt về văn hóa, lịch sử và tín ngưỡng đối với cộng đồng địa phương.
Tình trạng xuống cấp không chỉ ảnh hưởng đến giá trị di tích mà còn tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn đối với người dân và du khách khi đến tham quan, dâng hương. Người dân mong muốn các cấp, ngành sớm bố trí nguồn lực để trùng tu, bảo tồn ngôi đình cổ.
Theo ông Nguyễn Duy Diễn, Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân xã Phước Giang, địa phương nhiều lần kiến nghị cấp có thẩm quyền hỗ trợ kinh phí trùng tu đình làng An Định. Tuy nhiên, do nguồn thu hạn chế, ngân sách địa phương không đủ đáp ứng việc sửa chữa, bảo tồn di tích quy mô lớn. Chính quyền xã mong sớm được bố trí nguồn lực để kịp thời bảo tồn di tích.
Tương tự, Di tích Lịch sử cấp Quốc gia Đài Tiếng nói Nam Bộ (tại xã Sơn Tịnh) cũng đang xuống cấp. Đây là nơi ghi dấu sự ra đời của Đài Tiếng nói Nam Bộ - đài phát thanh thứ hai của cách mạng Việt Nam trong kháng chiến chống thực dân Pháp.
Di tích Đài Tiếng nói Nam Bộ tại xã Sơn Tịnh, tỉnh Quảng Ngãi. (Ảnh: Đinh Hương/TTXVN)
Ngày 20/7/1946, buổi phát thanh đầu tiên của Đài được thực hiện tại đây, mở đầu bằng câu xưng danh lịch sử: “Đây là tiếng nói Nam Bộ, tiếng nói đau đớn, tiếng nói căm hờn...,” trở thành vũ khí tinh thần sắc bén kết nối đồng bào, chiến sỹ miền Nam với Trung ương Đảng và Bác Hồ.
Sau gần 80 năm, nhiều hạng mục của di tích đã xuống cấp. Sân nền hư hỏng, tường rào phủ rêu mốc. Đặc biệt, sáng 25/12/2025, sau nhiều ngày mưa lớn kéo dài, cổng đình Thọ Lộc-hạng mục gốc còn lại của di tích bị sập phần phía trước.
Nguyên nhân do kết cấu kiến trúc cổ bằng đá ong trát hồ đã quá tuổi thọ, mục nát theo thời gian. Hiện trạng còn lại của cổng đình rất yếu, có nguy cơ tiếp tục sụp đổ dây chuyền trong mùa mưa bão tới.
Ông Phạm Xuân Lai, người dân thôn Thọ Lộc Tây, xã Sơn Tịnh, cho biết việc di tích xuống cấp khiến người dân địa phương lo lắng. Ông mong muốn các cơ quan chức năng sớm có phương án sửa chữa, tôn tạo vì đây là di tích có ý nghĩa lịch sử rất lớn với các thế hệ.
Theo ông Đặng Xuân Trung, Chủ tịch Ủy ban Nhân dân xã Sơn Tịnh, việc một phần di tích bị sập cho thấy công trình đang xuống cấp nghiêm trọng. Nếu không sớm được sửa chữa, khả năng di tích tiếp tục đổ sập hoàn toàn là rất lớn. Việc phục dựng lại hiện trạng di tích vượt quá khả năng của xã, đòi hỏi sự chung tay, hỗ trợ khẩn cấp từ các cơ quan chuyên môn và cấp trên.
Đi tìm lời giải cho bài toán bảo tồn di tích
Thực trạng xuống cấp nghiêm trọng tại đình làng An Định hay di tích Đài Tiếng nói Nam Bộ không phải là câu chuyện cục bộ. Khảo sát trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi cho thấy, nhiều di tích lịch sử-văn hóa khác cũng đang rơi vào tình cảnh tương tự: Nhà bia, tường rào xuống cấp; cửa gỗ, tủ trưng bày bị mối mọt; bia đá bị rêu mốc, mờ chữ...
Theo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Quảng Ngãi, toàn tỉnh hiện có 187 di tích xuống cấp, trong đó có 2 di tích quốc gia đặc biệt, 13 di tích quốc gia, 172 di tích cấp tỉnh.
Các trụ gỗ tại đình làng An Định bị mối mọt. (Ảnh: Đinh Hương/TTXVN)
Bên cạnh những di tích đã được đầu tư bảo tồn, hệ thống di tích trên địa bàn đang chịu áp lực rất lớn từ thời gian và thời tiết miền Trung khắc nghiệt với nắng nóng, bão lũ thường xuyên.
Một trong những vướng mắc lớn nhất hiện nay trong công tác trùng tu, tôn tạo và phát huy giá trị di tích chính là bài toán kinh phí. Nguồn ngân sách phân bổ hàng năm cho công tác chống xuống cấp di tích còn khá khiêm tốn so với nhu cầu thực tế.
Bên cạnh đó, việc phân cấp quản lý tại một số địa phương còn vướng mắc; công tác huy động nguồn lực xã hội hóa để bảo tồn di sản chưa đạt hiệu quả như kỳ vọng; ý thức bảo vệ di tích của một bộ phận người dân tại khu vực phụ cận đôi lúc chưa cao.
Trước mắt, đối với các sự cố cấp bách như tại di tích Đài Tiếng nói Nam Bộ hay các hạng mục nguy hiểm ở đình làng An Định, chính quyền các địa phương đã có báo cáo đề nghị Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Quảng Ngãi khẩn trương kiểm tra, đánh giá toàn diện hiện trạng, hướng dẫn phương án xử lý kỹ thuật và hỗ trợ kinh phí gia cố tạm thời nhằm tránh sụp đổ trong mùa mưa bão.
Về lâu dài, tỉnh Quảng Ngãi cần sớm xây dựng Đề án tổng thể về bảo vệ và phát huy giá trị hệ thống di tích lịch sử-văn hóa giai đoạn 2026-2031. Trong đó, ưu tiên phân bổ nguồn vốn cho các di tích cấp thiết, bị xuống cấp nặng; đồng thời đẩy mạnh công tác xã hội hóa, thu hút các nguồn lực hợp pháp để trùng tu, tôn tạo bài bản, khoa học.
Việc giữ gìn và trả lại dáng vẻ trang nghiêm cho các di sản không chỉ là nghĩa vụ bảo vệ các giá trị lịch sử, mà còn là nền tảng để trao truyền truyền thống văn hóa, phát triển du lịch bền vững cho địa phương.
(Ngày Nay) - Sáng 10/9, Cục Quản lý Khám, chữa bệnh, Bộ Y tế đã có văn bản gửi Bệnh viện E, đề nghị Giám đốc Bệnh viện khẩn trương xác minh thông tin "Muốn nhanh phải kẹp tiền vào sổ" do báo chí phản ánh.
(Ngày Nay) - Ngày 10/9, Sở Giáo dục và Đào tạo TP Hồ Chí Minh có văn bản yêu cầu các cơ sở giáo dục phổ thông rà soát, cắt giảm các cuộc thi, hội thi, hồ sơ, sổ sách, hội họp và báo cáo trung gian không cần thiết; đồng thời đẩy mạnh hồ sơ số, từng bước thay thế hồ sơ giấy nhằm dành thêm thời gian và nguồn lực cho hoạt động dạy học, giáo dục học sinh.
(Ngày Nay) - Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) ngày 10/9 đã quyết định tăng lãi suất cơ bản thêm 0,25 điểm phần trăm lên 2,5%, trong bối cảnh xung đột tại Trung Đông đẩy chi phí năng lượng tăng và làm gia tăng nguy cơ lạm phát. Đây là lần thứ hai ECB thắt chặt chính sách tiền tệ kể từ đầu năm đến nay.
(Ngày Nay) - Đêm 9/9, không khí lạnh sẽ ảnh hưởng đến khu vực vùng núi phía Bắc của Bắc Bộ, sau đó ảnh hưởng đến các nơi khác ở phía Đông Bắc Bộ, một số nơi ở Tây Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ.
(Ngày Nay) - Sự chung tay của tăng ni, cư sỹ, phật tử Giáo hội Phật giáo Việt Nam nhằm chia sẻ khó khăn, kịp thời động viên, bày tỏ tình đoàn kết với những người con Phật là vô cùng khẩn thiết.
(Ngày Nay) - Ngày 20/9/2026, tại xã Châu Lộc, tỉnh Nghệ An sẽ diễn ra Lễ hội Cầu mưa “Xỏ Nặm Phạ” – một phong tục truyền thống giàu giá trị văn hóa, tinh thần của đồng bào dân tộc Thái ở miền Tây Nghệ An.
(Ngày Nay) -Nhà hát nghệ thuật Hát bội TPHCM sẽ tham gia Festival Thăng Long - Hà Nội lần II năm 2026, giới thiệu những nét đặc trưng của hát bội phương Nam qua nghi thức lễ Nghinh thần Đại bội và trích đoạn lịch sử “Trần Bình Trọng tuẫn tiết” .
(Ngày Nay) - ASEAN năm thứ tư liên tiếp được đánh giá là khu vực mang lại cơ hội kinh tế lớn nhất so với các nền kinh tế mới nổi lớn khác. Tỷ lệ lựa chọn ASEAN đạt 61%, tăng từ 56% vào năm 2025.
(Ngày Nay) - Khi lợi thế chi phí không còn đủ để bảo đảm sức cạnh tranh, ngành sản xuất Việt Nam phải đồng thời giải nhiều bài toán về công nghệ, năng lượng, nhân lực và chuỗi cung ứng. Diễn ra từ ngày 9 đến 11/9/2026 tại Trung tâm Triển lãm Việt Nam (VEC), Hội nghị Công nghiệp Sản xuất Quốc tế Việt Nam 2026 (IMC 2026) quy tụ đại diện cơ quan quản lý, tập đoàn công nghệ, doanh nghiệp sản xuất và các nhà mua hàng lớn để cùng tìm lời giải và mở rộng cơ hội hợp tác.
