Chỉ vài tháng sau cuộc xung đột trên bán đảo Triều Tiên nổ ra vào năm 1950, lần đầu tiên quân đội Trung Quốc trực tiếp chạm trán với binh lính Mỹ.
70 năm sau, hai cường quốc này lại tiếp tục bị cuốn vào vòng xoáy tranh chấp thương mại và địa chính trị. Đối với những cựu binh như ông Yu, một cuộc chiến giữa Mỹ và Trung Quốc có thể là đại thảm họa.
"Nếu một cuộc chiến nổ ra, mọi người trên khắp thế giới sẽ phải hứng chịu tổn thất", người lính già nói.
Bảy thập kỷ trước, người thanh niên Yu Jihua đã lần đầu đặt chân sang lãnh thổ Triều Tiên sau khi gia nhập lực lượng của Chí nguyện quân nhân dân Trung Quốc. Ông cùng các đồng đội đã chiến đấu với những người đồng chí Triều Tiên để đánh bật các đợt tấn công của liên quân Mỹ-Hàn ra khỏi vĩ tuyến 38.
Sự có mặt của quân đội Trung Quốc đã khiến gió đổi chiều, buộc lực lượng Liên Hợp Quốc rút lui về phía nam, và cuộc chiến tàn khốc giữa hai miền Triều Tiên cứ thế kết thúc mà không có hiệp ước hòa bình chính thức cho tới tận ngày nay.
Có tới 3 triệu người Triều Tiên từ cả hai miền đã chết trong cuộc chiến, cùng với 37.000 binh lính Mỹ. Con số thương vong của Trung Quốc vẫn luôn gây tranh cãi, nhưng theo ước tính của phương Tây thì đã có khoảng 400.000 người chết, trong khi các nguồn tin của Trung Quốc cho rằng chỉ có khoảng 180.000.
"Chúng ta chỉ có thể hợp tác nếu muốn sống trong một thế giới hạnh phúc", ông Yu chiêm nghiệm.
Ông cùng các cựu chiến binh Trung Quốc đang đánh dấu kỷ niệm 70 năm Chiến tranh Triều Tiên bằng lời kêu gọi hòa bình.
"Chúng tôi hy vọng sẽ sử dụng tiếng nói của mình - với tư cách là các cựu chiến binh Trung Quốc đã chiến đấu chống lại phương Tây, để thúc giục mọi người đoàn kết hơn", ông Yu nói.
''Quan hệ bị ảnh hưởng sâu sắc''
Trung Quốc khi bước vào cuộc chiến năm 1950 rất khác so với ngày nay. Chỉ mới thành lập một năm, nhưng quốc gia non trẻ này sẵn sàng cử quân đội sang trợ giúp "người láng giềng" Triều Tiên, quân chí nguyện Trung Quốc khi đó đã tận dụng lợi thế quân số và chiến thuật du kích để khắc phục các yếu điểm về khí tài so với đối phương.
Còn hiện tại, Trung Quốc có nền kinh tế lớn thứ hai thế giới chỉ sau Mỹ và quân đội nước này hiện đã trở thành thế lực đáng gờm đối với các cường quốc phương Tây.
Dưới thời Chủ tịch Tập Cận Bình, chính quyền Bắc Kinh ngày càng trở nên quyết đoán, không ngại đụng độ với chính quyền Trump trên mọi phương diện từ chính trị, cho tới kinh tế và quân sự.
Adam Ni, giám đốc Trung tâm Chính sách Trung Quốc có trụ sở tại Canberra (Australia), cho rằng "Chiến tranh Triều Tiên ảnh hưởng sâu sắc đến mối quan hệ giữa Mỹ và Trung Quốc".
"Trong quan niệm của người Trung Quốc, cuộc chiến này nhằm chống lại sự bành trướng của chủ nghĩa đế quốc", vị chuyên gia nhận định.
Fei-Ling Wang, giáo sư Trường Quan hệ Quốc tế Sam Nunn thuộc Viện Công nghệ Georgia (Mỹ), chỉ ra rằng "phép màu" tăng trưởng kinh tế của Trung Quốc đã giúp "thu hẹp đáng kể khoảng cách quân sự với Mỹ".
"Ở khu vực Tây Thái Bình Dương, đặc biệt là tại Đông Á, Quân đội Giải phóng Nhân dân Trung Quốc rõ ràng có những ưu thế, nếu không muốn nói là vượt trội, so với Mỹ", ông Wang nhận định.
Thông điệp cho Trump
Giáo sư Wang lập luận rằng kể từ năm 1949, chính quyền Bắc Kinh đã coi "sức mạnh của Mỹ là mối đe dọa số một".
Có một "sự không tương thích và mâu thuẫn sâu sắc" giữa Washington và Bắc Kinh "đã trở nên khó bỏ qua hoặc che giấu hơn" kể từ khi ông Tập lên nắm quyền vào năm 2013, ông Wang chỉ ra.
"Cuộc chiến thương mại đang diễn ra và đại dịch COVID-19 chỉ mới phơi bày phần nào sự ganh đua đó", ông Wang nói. "Một cuộc Chiến tranh Lạnh mới, với Trung Quốc nổi lên là đối thủ xứng tầm với Mỹ, mới chỉ được nhen nhóm".
Bất chấp những đánh giá có phần ảm đạm về quan hệ song phương từ các chuyên gia, ông Yu và các cựu chiến binh khác vẫn hết sức lạc quan.
"Tôi nghĩ rằng chỉ có một vài thành phần 'diều hâu' ở Mỹ muốn gây chiến, còn những người bình thường vẫn muốn có hòa bình", ông Wang Zhiyuan, 85 tuổi, nói. "Người Hoa có quan niệm hòa khí sinh tài".
"Nếu có thể, tôi sẽ nói với Trump điều này: ông không hiểu nhiều về người Trung Quốc, nhưng chúng tôi luôn mong cầu hòa bình", đó là thông điệp của cựu binh Yu Jihua.
