Nhân dịp Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam (21/4) và kỉ niệm 3 năm thành lập ANA Hà Nội (26/4/2023-26/4/2026), ANA Hà Nội phối hợp cùng 25 Academy, Sakedemy và Read Station tổ chức hội thảo với chủ đề “Xuất bản trong thời đại AI”.
Sự kiện là không gian gặp gỡ, trao đổi dành cho các đối tác xuất bản và bản quyền của ANA tại Việt Nam nhằm cùng nhìn lại bức tranh ngành trong bối cảnh công nghệ trí tuệ nhân tạo đang tạo ra những chuyển dịch sâu sắc.
AI – một phần không thể tách rời của xuất bản
Andrew Nurnberg Associates Hà Nội được thành lập từ năm 2023 tại Hà Nội và đại diện cho Andrew Nurnberg Associates International trên toàn bộ lãnh thổ Việt Nam. ANA Hà Nội là đại diện đầu tiên của một agency bản quyền quốc tế uy tín được thành lập tại Việt Nam. ANA Hà Nội hiện đại diện độc quyền cho hơn 60 nhà xuất bản và agency bản quyền lớn trên toàn thế giới tại Việt Nam.
Theo bà Hoàng Thanh Vân – Giám đốc ANA Việt Nam, báo cáo thị trường tháng 3/2026 của ANA cho thấy những dịch chuyển sâu sắc, biến AI từ một công cụ hỗ trợ đơn thuần trở thành nhân tố định nghĩa lại cách thức nội dung được tạo ra, phân phối và tiêu thụ tại các thị trường tiên phong.
 |
Bà Hoàng Thanh Vân – Giám đốc ANA Việt Nam chia sẻ tại tọa đàm |
“Trung Quốc hiện đứng đầu thế giới trong việc biến trí tuệ nhân tạo thành một phần không thể tách rời của ngành xuất bản. Trong bối cảnh ngành công nghiệp sách trị giá 110,4 tỷ nhân dân tệ (16 tỷ USD) gặp nhiều thách thức, AI đã trở thành công nghệ định hình lại toàn bộ ngành công nghiệp này. Tại các tập đoàn lớn, công nghệ này hiện diện trong mọi ngóc ngách, từ việc hỗ trợ phân tích dữ liệu để ra quyết định mua bản quyền cho đến việc trực tiếp tham gia vào khâu sáng tạo, dịch thuật, biên tập và tiếp thị. Sự cởi mở của các tác giả với AI cùng việc xóa bỏ định kiến về tự xuất bản đã thúc đẩy một làn sóng bùng nổ tiểu thuyết thương mại nội địa, giúp các đơn vị xuất bản tối ưu hóa lợi nhuận”, chị Vân chia sẻ.
Các nhà xuất bản đang dần dịch chuyển từ việc bán đầu sách lẻ sang việc kiểm soát các giấy phép tài sản trí tuệ (IP) lớn, tích hợp những trải nghiệm đọc được tăng cường bởi AI.
Sức ảnh hưởng của AI cũng đang lan tỏa mạnh mẽ khắp toàn cầu. Tại Đài Loan, các nhà xuất bản bắt đầu thử nghiệm ứng dụng AI để hỗ trợ giọng đọc và thiết kế âm thanh phong phú hơn cho các đầu sách về tâm lý và phát triển bản thân. Ở Nga, mặc dù số lượng tựa sách xuất bản giảm 3%, các định dạng sách nói và sách điện tử (ebook) vẫn tăng trưởng ấn tượng 45% nhờ mô hình đăng ký trả phí. Tại Thổ Nhĩ Kỳ, sự chuẩn bị gia nhập thị trường của nền tảng Audible đang thúc đẩy các nhà xuất bản nội địa phải suy nghĩ chiến lược hơn và bắt đầu đầu tư nghiêm túc vào phân khúc sách nói. Tương tự, Ba Lan cũng ghi nhận sự dịch chuyển năng lượng sang các định dạng kỹ thuật số, nơi các nền tảng đăng ký như Empik Go ghi nhận sự gia tăng mạnh mẽ về thời gian đọc và nghe của người dùng.
Thực tế tại Việt Nam, bà Ngô Thị Ly – Giám đốc Read Station cho biết, công nghệ bán hàng có AI hỗ trợ đang giúp ngành xuất bản bước sang một trang mới với hiệu quả công việc tăng gấp nhiều lần trước kia. Tại Read Station, 90% doanh thu hiện nay đến từ online, mạng xã hội.
Bà Ly cho biết, rất nhiều đơn vị đã và đang triển khai bán hàng bằng công nghệ, có đơn vị kinh doanh sách giáo dục dành cho trẻ em chạm đến con số hàng nghìn đơn mỗi ngày. Theo kinh nghiệm bán hàng của Read Station, số độc giả thực sự có nhu cầu mua sách chiếm khoảng 20-30%, 70-80% còn lại mua theo tác động của quảng cáo hay chiến dịch giảm giá hấp dẫn…
 |
| Bà Ngô Thị Ly, Giám đốc Read Station cho rằng cần có những thay đổi trong quy định bản quyền liên quan đến AI từ các chủ sở hữu bản quyền |
“AI đang làm thay đổi cuộc chơi của ngành xuất bản, ngành xuất bản phải điều chỉnh để thích nghi với xu hướng mới, chẳng hạn như độc giả thích nội dung nhiều hình ảnh hơn, nội dung ngắn hơn… AI không làm giảm nhu cầu đọc sách, thậm chí còn khiến độc giả mua nhiều hơn vì quảng cáo nhanh hơn, hấp dẫn hơn, cách tiếp cận phong phú hơn. Những cuốn sách chất lượng vẫn luôn có độc giả”, bà Ngô Thị Ly khẳng định.
Thay đổi tư duy để đồng hành cùng AI
Trước câu hỏi AI có thay thế được con người trong “cuộc chơi” xuất bản hay không, ông Đinh Trần Tuấn Linh – nhà sáng lập Sakedemy, TUVA Communication, URAH Network, Giám đốc công nghệ UNIKON, chuyên gia tư vấn và đào tạo chuyển đổi số, một trong những người tiên phong ứng dụng AI vào marketing, truyền thông, xuất bản và giáo dục tại Việt Nam cho rằng, AI chưa thể đi vào đời sống ngay lập tức. Vẫn tồn tại một khoảng cách giữa những lời hứa của các nhà khoa học và thực tế.
“Khi chatGPT ra đời, người ta nói rằng AI có thể làm mọi thứ, nó có thể vẽ tranh, làm nội dung, viết nhạc, sáng tạo video, viết được sách… Nhưng ba tháng gần đây, các bạn có ai có cơ hội tận hưởng được một cuốn sách của AI? một bức tranh AI? Hay xem một bộ phim do AI thực hiện không? - Không! Chúng ta cũng chưa chứng kiến một cuộc sa thải nào rầm rộ do AI gây ra?”, ông Tuấn Linh bày tỏ quan điểm.
 |
Ông Đinh Trần Tuấn Linh – nhà sáng lập Sakedemy tham gia buổi hội thảo |
Theo ông Linh, nhiều người lo ngại các nghề sẽ bị thay thế. Vai trò của họa sĩ, nhà văn… - những người đóng góp nhiều nhất cho ngành xuất bản sẽ bị ảnh hưởng. Thậm chí có luồng ý kiến cho rằng thế hệ hiện nay sẽ là người đọc cuối cùng trên thế giới, là “ông đồ già” của thế hệ đọc và viết… Nhưng đến nay, AI vẫn chỉ là công cụ hỗ trợ con người, giúp con người làm việc hiệu quả hơn, năng suất hơn.
Tuy nhiên, theo ông Linh, có một thực tế đang diễn ra, khoảng cách giữa những người không dùng AI và những người dùng AI đang ngày càng thay đổi rõ rệt, tạo khoảng cách giàu - nghèo rõ nét trong xã hội hiện nay.
 |
Các khách mời chụp ảnh kỉ niệm tại hội thảo |
Khi được hỏi, chúng ta cần trang bị kỹ năng nào để sống trong thời đại AI, ông Đinh Trần Tuấn Linh khẳng định, kỹ năng nào rồi cũng sẽ bị AI học được, điều cần nhất với mọi người là thay đổi tư duy để chung sống cùng AI, biết cách sử dụng AI một cách hiệu quả nhất để công việc trở nên nhẹ nhàng hơn. Việc kết hợp giữa công nghệ và yếu tố con người được xem là hướng đi bền vững. AI nên được sử dụng như một công cụ hỗ trợ, giúp nâng cao hiệu quả mà không thay thế hoàn toàn vai trò sáng tạo của con người.
