Hướng tới xử lý không giấy tờ
Ông Lưu Hoàng Long, Cục trưởng Cục Sở hữu trí tuệ nhấn mạnh: Triển khai Nghị quyết 57-NQ/TW và yêu cầu hiện đại hóa quản lý nhà nước về sở hữu trí tuệ, năm 2025 Cục đã thực hiện thí điểm xử lý không giấy tờ đối với đơn đăng ký kiểu dáng công nghiệp, tăng mạnh khối lượng xử lý đơn, đẩy nhanh thủ tục cấp văn bằng, mở rộng dịch vụ công trực tuyến và thúc đẩy chuyển đổi số… nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.
Một trong những điểm nhấn quan trọng nhất là việc cơ bản giải quyết dứt điểm lượng đơn tồn đọng kéo dài nhiều năm, vấn đề được xem là "điểm nghẽn" lớn nhất từ trước tới nay. Theo đó, năm 2025, Cục Sở hữu trí tuệ đã tiếp nhận 165.377 đơn và xử lý 250.916 đơn các loại, tăng 75,1% so với năm 2024; cấp 83.383 văn bằng bảo hộ, tăng 55,4%. Đây là bước đột phá chưa từng có trong lịch sử hoạt động, thể hiện sự thay đổi rõ nét về năng lực tổ chức thực thi và tinh thần hành động quyết liệt của toàn hệ thống.
Đặc biệt, công tác hoàn thiện thể chế, cải cách thủ tục hành chính và chuyển đổi số được triển khai đồng bộ, đến hết tháng 12/2025, 100% thủ tục hành chính của Cục được cung cấp trực tuyến, tỷ lệ hồ sơ nộp trực tuyến đạt khoảng 80%, số lượng tài khoản đăng ký nộp đơn trực tuyến tăng từ 400 tài khoản đầu năm tăng lên trên 5.000 tài khoản. Cổng dịch vụ công trực tuyến được tích hợp với Cổng Dịch vụ công Quốc gia và Hệ thống một cửa điện tử của Bộ Khoa học và Công nghệ góp phần giảm chi phí tuân thủ, nâng cao tính minh bạch và thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp. Gắn với cải cách thủ tục hành chính, Cục triển khai xử lý hồ sơ điện tử, áp dụng chữ ký số đồng bộ; 100% văn bản hành chính và kết quả giải quyết thủ tục hành chính được ký số, phát hành điện tử và lần đầu tiên Cục thực hiện ký số trên hệ thống WIPO IPAS (hệ thống tự động hóa quản lý đăng ký sở hữu trí tuệ của Tổ chức Sở hữu trí tuệ Thế giới) và thí điểm xử lý không giấy tờ đối với đơn đăng ký kiểu dáng công nghiệp. Cùng với đó, Cục đưa vào vận hành dự án “Hiện đại hóa hệ thống công nghệ thông tin”… từng bước tạo nền tảng cho chuyển đổi số toàn diện trong giai đoạn tới.
Đặc biệt, việc triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia đã mang lại kết quả rõ nét khi số đơn đăng ký sáng chế của cá nhân, tổ chức Việt Nam tăng 36%, số văn bằng sáng chế được cấp tăng tới 134,2%, vượt xa mục tiêu tăng trưởng trung bình 16 -18%/năm mà Nghị quyết đề ra, khẳng định vai trò ngày càng rõ nét của sở hữu trí tuệ trong thúc đẩy đổi mới sáng tạo nội sinh.
Hoàn thiện hành lang pháp lý, thúc đẩy hợp tác quốc tế
Cục trưởng Lưu Hoàng Long nhấn mạnh: Năm 2026, Cục Sở hữu trí tuệ phát huy tinh thần đổi mới, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm; tập trung hoàn thiện thể chế, đẩy mạnh chuyển đổi số, nâng cao chất lượng xử lý đơn, tăng cường thực thi quyền sở hữu trí tuệ, phát triển và thương mại hóa tài sản trí tuệ, đáp ứng yêu cầu phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và tăng cường thực thi quyền, hội nhập quốc tế sâu rộng, đưa sở hữu trí tuệ trở thành trụ cột quan trọng của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo quốc gia trong giai đoạn phát triển mới.
Tiếp tục triển khai Nghị quyết 57-NQ/TW cũng như việc vận hành chính quyền địa phương hai cấp trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ, năm 2026, Cục Sở hữu trí tuệ thực hiện đồng bộ các nhiệm vụ trọng tâm trong quản lý nhà nước về sở hữu trí tuệ, giữ vững vai trò sở hữu trí tuệ là công cụ thúc đẩy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Đồng thời, Cục giữ vai trò nòng cốt trong xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật về sở hữu trí tuệ sau khi Quốc hội thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ có hiệu lực từ ngày 1/4/2026. Để hoàn thiện hành lang pháp lý khi Luật Sở hữu trí tuệ (sửa đổi) có hiệu lực, Cục tiếp tục tập trung xây dựng, trình ban hành các văn bản: Nghị định, thông tư hướng dẫn thi hành Luật Sở hữu trí tuệ (sửa đổi); rà soát, sửa đổi hoặc ban hành mới các quy chế thẩm định theo hướng tối ưu hóa quy trình, tăng cường phân cấp, phân quyền, phù hợp với Luật Sở hữu trí tuệ (sửa đổi) và mô hình quản lý mới, đặc biệt chú trọng việc tổ chức xây dựng các Quy chế thẩm định đơn để tối ưu hóa quy trình và nâng cao chất lượng công việc; xây dựng và triển khai Kế hoạch xử lý đơn Sở hữu công nghiệp năm 2026; phấn đấu đưa thời gian thẩm định đơn về đúng hạn theo quy định, duy trì trạng thái không để phát sinh tồn đọng lớn; triển khai việc kiểm soát chất lượng trong thẩm định đơn và cấp văn bằng bảo hộ.
Cục trưởng Lưu Hoàng Long cho biết: Cũng trong năm 2026, cục tiếp tục rà soát, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính; đẩy mạnh chuyển đổi số toàn diện, giảm tối đa xử lý công việc dưới hình thức giấy tờ, từng bước hướng tới xử lý không giấy tờ. Đồng thời, triển khai có hiệu quả các dự án đầu tư về công nghệ thông tin nhằm nâng cấp hạ tầng, phần mềm, cơ sở dữ liệu phục vụ thẩm định, quản lý nhà nước trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ; cung cấp tài khoản AI để tăng cường ứng dụng AI trong hỗ trợ xử lý các loại đơn… Ngoài ra, Cục đẩy mạnh hội nhập và hợp tác quốc tế trong thực thi quyền và chia sẻ dữ liệu về sở hữu công nghiệp, chủ động tham gia đàm phán, bảo đảm thi hành hiệu quả các cam kết quốc tế về sở hữu trí tuệ; mở rộng và làm sâu sắc hợp tác song phương, đa phương; tranh thủ nguồn lực quốc tế triển khai Chiến lược Sở hữu trí tuệ đến năm 2030 và thi hành Luật Sở hữu trí tuệ (sửa đổi) năm 2025.
Hiện Cục Sở hữu trí tuệ đã tham gia đàm phán, ký kết và thực thi các điều ước quốc tế về sở hữu trí tuệ trong các Hiệp định Thương mại tự do (FTA) thế hệ mới; đàm phán gia nhập Hiệp định CPTPP (Hiệp định Đối tác toàn diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương) của Costa Rica; Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam – EFTA (Hiệp hội Thương mại Tự do Châu Âu); Hiệp định Thương mại đối ứng Việt Nam - Hoa Kỳ... Song song đó, Cục tập trung triển khai các nhiệm vụ bảo đảm thực thi hiệu quả các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên, trọng tâm là CPTPP, EVFTA (Hiệp định Thương mại tự do giữa Việt Nam và Liên minh châu Âu) và FTA Việt Nam – EAEU (Liên minh Kinh tế Á-Âu); tăng cường hợp tác với WIPO và các đối tác lớn như: EU, Nhật Bản, Hàn Quốc, Hoa Kỳ… liên quan đến sở hữu trí tuệ, góp phần nâng cao vị thế và uy tín của Việt Nam trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ trên trường quốc tế.
