Kiểm tra một phần, quy đồng cho tất cả
Theo trình bày của Công ty TNHH Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Cam Ranh (Công ty thuỷ sản Cam Ranh), lô hàng trứng cá Minh Thái đông lạnh là nguyên liệu gia công chế biến thực phẩm có xuất xứ tại Nga, được giao bởi đối tác là Công ty Yamaya Foods Service (Hàn Quốc). Sau khi chế biến sẽ xuất khẩu 100% theo đơn đặt hàng của đối tác nước ngoài, không tiêu thụ trong nước.
Theo kế hoạch, lô hàng được nhập khẩu về Việt Nam trước ngày 20/1/2021. Tuy nhiên, do tình hình dịch bệnh Covid-19 diễn biến phức tạp kết hợp với những khó khăn trong việc thuê container và chi phí logistic tăng cao nên đến ngày 20/2/2021 lô hàng mới được nhập khẩu.
Lô hàng trứng cá Minh Thái đông lạnh trị giá gần 30 tỷ đồng có tổng khối lượng hơn 170 tấn với gần 7.500 thùng được chứa trong 8 container đã được các cơ quan có thẩm quyền tại Hàn Quốc cấp Giấy chứng nhận kiểm dịch, xuất phát từ cảng Busan trên chuyến tàu Namsung Shipping. Dự kiến, tàu sẽ đến cảng Cát Lái (TP.HCM) sau 7 ngày nhưng vì lý do kẹt cảng nên mãi đến ngày 1/3/2021 chuyến tàu nói trên mới cập bến.
Trong hai ngày 1/3/2021 và 2/3/2021, Chi Cục Thú y vùng 6 (thuộc Cục Thú y, Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn) đã cử kiểm dịch viên kiểm tra thực trạng các thùng hàng phía ngoài và 2/3 mặt trên của container (phía bên trong và dưới container không kiểm tra), phát hiện một số thùng có nhãn mác ghi “Best Before Date” là 1/3/2021 và 2/3/2021.
Trong biên bản ghi nhận tình trạng vệ sinh thú y của động vật, sản phẩm động vật thuỷ sản của Chi Cục Thú y vùng 6 nêu: “Như vậy hạn sử dụng của một số thùng hàng thuộc các container nói trên so với thời điểm hiện nay đã hết hạn sử dụng. Đề xuất cho sang container để kiểm tra toàn bộ lô hàng”.
Sau khi nhận được báo cáo của Chi cục Thú y vùng 6, ngày 11/3/2021, Cục Thú y có văn bản cho rằng Công ty đã có hành vi vi phạm về thời hạn sử dụng của hàng hoá và đề nghị Chi cục: Phối hợp với các cơ quan hữu quan tại cửa khẩu kiểm tra thực trạng toàn bộ lô hàng; Chỉ cho phép nhập khẩu đối với hàng hoá có thời hạn sử dụng theo đúng quy định của pháp luật về ghi nhãn hàng hoá; Lập biên bản vi phạm hành chính đối với lô hàng hết hạn sử dụng để xử lý; Công ty phải cam kết tái xuất hoặc tiêu huỷ toàn bộ lô hàng vi phạm...”.
 |
Lô hàng trứng cá Minh Thái đông lạnh trị giá gần 30 tỷ đồng là nguyên liệu chế biến, xuất khẩu 100%. |
Sau khi có công văn gửi Chi cục Hải quan Cam Ranh – nơi Công ty thuỷ sản Cam Ranh mở tờ khai hải quan nhập khẩu, đề nghị phối hợp giám sát kiểm tra thực trạng toàn bộ lô hàng, Chi cục Thú y vùng 6 đã có buổi làm việc với Công ty để tìm phương án xử lý vào ngày 18/3/2021. Đại diện Công ty cho biết việc bốc tách hàng tại cảng không thể thực hiện được vì cảng không đủ điều kiện bảo quản, không đủ mặt bằng để bốc tách, phân loại.
Vì lý do này, Công ty có nguyện vọng đưa hàng về kho tại Cam Ranh để bốc tách hàng hoá. Những mặt hàng có nhãn ghi “Best Before Date” trước thời điểm kiểm tra sẽ được niêm phong bảo quản tại kho chờ ý kiến xử lý của cơ quan chức năng. Hàng hoá có “Best Before Date” sau thời điểm kiểm tra thì cấp Giấy chứng nhận kiểm dịch nhập khẩu để công ty đưa vào sản xuất.
Đến ngày 25/3, Chi Cục Thú y vùng 6 có văn bản nêu ý trao đổi với Chi cục Hải quan Cam Ranh, cho biết đã tạm dừng việc kiểm dịch tại cảng Cát Lái và chưa cấp Giấy chứng nhận kiểm dịch cho lô hàng. Đề nghị Chi cục Hải quan Cam Ranh cho ý kiến về những nguyện vọng của công ty. Cũng trong thời gian này, Công ty thuỷ sản Cam Ranh đã gửi nhiều đơn khiếu nại đến Chi Cục Thú y vùng 6, Cục Thú y, đồng thời cầu cứu Bộ NN&PTNT, Văn phòng Chính phủ cùng các cơ quan liên quan khác nhằm nhanh chóng tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp.
Nguy cơ thiệt hại hàng chục tỷ đồng
Được sự chấp thuận bằng văn bản của Chi cục Hải quan Cam Ranh, lô hàng đã được đưa về kho của công ty ở xã Cam Thịnh Đông, TP.Cam Ranh, tỉnh Khánh Hoà ngày 30/3/2021 để xử lý. Trong ba ngày 30/3, 31/3 và 1/4/2021, đoàn liên ngành của Bộ NN&PTNT đã kiểm tra, phân loại 8 container trứng cá sau một tháng lưu hàng tại cảng Cát Lái. Kết quả trên từng thùng của lô hàng thể hiện “Best Before Date” trong tháng 3/2021. Cụ thể là: ngày 1/3/2021, ngày 5/3/2021, ngày 8/3/2021, ngày 19/3/2021 và ngày 20/3/2021.
Nhận được tin xảy ra sự cố từ phía đối tác Việt Nam, Công ty Yamaya Foods Service cũng có văn bản xác nhận nguyên liệu trứng cá Minh Thái ghi cụm từ “Best Before Date” là phù hợp để gia công, chế biến và xuất khẩu thành phẩm đến các thị trường trên thế giới. Thành phẩm này có hạn sử dụng (Use By Date hoặc Date Of Expiration) 18 tháng, từ 1/3/2021 – 1/9/2022 và phù hợp với quy định an toàn thực phẩm của các quốc gia nhập khẩu.
 |
Kết quả trên từng thùng của lô hàng thể hiện “Best Before Date” trong tháng 3/2021. |
Trong đơn cầu cứu, Công ty thuỷ sản Cam Ranh khẳng định lô hàng nhập khẩu hoàn toàn không vi phạm quy định của pháp luật. Thuật ngữ “Best Before Date” được sử dụng đối với các sản phẩm đông lạnh, đồ hộp hoặc thức ăn khô, các thực phẩm có thể bảo quản được lâu – nhằm chỉ chất lượng thực phẩm hơn là độ an toàn. Đối với thực phẩm ghi “Best Before Date” thì sau thời điểm này vẫn được phép bán trên thị trường nếu nhà sản xuất chứng minh được thực phẩm đó an toàn với cơ quan có thẩm quyền. Thực phẩm vẫn dùng được sau ngày sử dụng tốt nhất vì vẫn an toàn nhưng chất lượng có thể bị giảm.
“Khoảng 8 năm nay, chúng tôi vẫn nhập trứng cá Minh Thái về chế biến sau đó xuất khẩu 100% nên luôn tuân theo các quy định về tiêu chuẩn chất lượng của Việt Nam như TCVN 12391:2018 (có giá trị tương đương ISO 016779:2015 mà cả thế giới đang áp dụng) do Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành”, đại diện Công ty thuỷ sản Cam Ranh cho biết và nhận định rằng:
“Vụ việc khiến doanh nghiệp đối mặt nguy cơ thiệt hại hàng chục tỷ đồng. Trong đó, giá trị bồi thương cho khách hàng đặt gia công khi không giao hàng đúng hạn và lợi nhuận thiệt hại là 15 tỷ đồng, giá trị lô hàng gần 30 tỷ đồng, chi phí lưu kho hàng trăm triệu đồng và tiền lương cho hàng trăm nhân công không có việc làm...”.
Mặc dù Bộ NN&PTNT đã tiến hành kiểm tra, đánh giá nhưng đến nay sự việc vẫn chưa được tháo gỡ. Lô hàng trứng cá nguyên liệu chưa được cấp chứng thư cho phép đưa vào sản xuất. Thời gian càng kéo dài thì thiệt hại cho doanh nghiệp càng tăng cao.
Trao đổi với Ngày Nay, ông Bạch Đức Lữu, Chi Cục trưởng Chi Cục thú y vùng 6 cho biết: “Khi phát hiện hành vi vi phạm, Chi Cục đã báo cáo Cục Thú y. Cục Thu ý sau đó đã báo cáo lên Bộ NN&PTNN, hiện nay giao cho Thanh tra Bộ xử lý các vấn đề liên quan đến lô hàng này. Theo thông tin mà Chi Cục nắm được thì hôm nay (19/4), Thanh tra Bộ sẽ chủ trì các đơn vị của Bộ như: Cục Thú y, Chi cục Thú y vùng 6, Cục Quản lý chất lượng, Vụ Pháp chế... mời doanh nghiệp lên làm việc để xử lý dứt điểm”.
Tiếp tục liên hệ với Cục thú y, Cục trưởng Phạm Văn Đông đề nghị phóng viên liên lạc với Phòng Thanh tra (thuộc Cục) để được cung cấp thêm thông tin. Tuy nhiên, những cuộc gọi của phóng viên không được hồi đáp.
Trong khi đó, Chánh Thanh tra Bộ NN&PTNN Nguyễn Trường Sơn cho biết: “Đơn vị đang họp với doanh nghiệp để giải quyết vụ việc. Khi nào có kết quả sẽ trao đổi lại”.
