“Eternal Blue” trong cuộc thử nghiệm đơn sắc
Từ ngày 22/4 đến 27/4/2026, Lemon Studio (13 ngõ 58 Từ Hoa, Tây Hồ, Hà Nội) tổ chức triển lãm “Eternal Blue” (Sắc xanh vĩnh cửu) - sự kiện thứ tư kể từ khi không gian này ra mắt. Lấy sắc xanh làm chủ đạo, triển lãm mở ra một không gian thị giác giàu tính chiêm nghiệm, nơi cảm xúc nội tâm được thể hiện qua nhiều phong cách minh họa đương đại.
Sau các dự án “When life gives you lemon” (Khi cuộc đời cho bạn quả chanh), “Họa Hồn Vóc Việt” và “Secret Garden” (Khu vườn bí mật), Lemon Studio tiếp tục duy trì nhịp hoạt động đều đặn với một hướng thử nghiệm rõ nét hơn về màu sắc. Nếu các triển lãm trước khai thác đa dạng bảng màu và chủ đề, thì ở “Eternal Blue” màu xanh được chọn làm trục xuyên suốt, định hình tinh thần chung cho toàn bộ không gian trưng bày.
 |
Toàn cảnh không gian triển lãm “Eternal Blue”. Ảnh: Thùy Linh |
Trong cấu trúc ý tưởng của triển lãm, màu xanh không chỉ dừng lại ở lựa chọn thị giác mà trở thành một khung biểu đạt. Từ những gam lạnh trầm lắng đến sắc độ sáng giàu tính gợi mở, màu xanh được đặt vào nhiều trạng thái cảm xúc như cô đơn, tĩnh lặng, suy tư hay hồi phục. Việc giới hạn bảng màu, theo đó, không làm giảm đi trải nghiệm, mà tạo điều kiện để nghệ sĩ tập trung đào sâu vào thế giới nội tâm.
 |
Merchandise (Sản phẩm nghệ thuật) của các họa sĩ được trưng bày tại triển lãm. Ảnh: Thùy Linh |
Trong số những gương mặt tiêu biểu của “Eternal Blue” là họa sĩ Trung Việt Trần - tác giả của một trong hai hình ảnh chủ đạo. Tác phẩm của nam họa sĩ gây chú ý bởi cách xử lý màu và chất liệu, tạo nên bầu không khí vừa mơ hồ vừa lắng đọng. Thế giới trong tranh mang xu hướng hướng nội, đi vào những vùng cảm xúc khó gọi tên, nơi tổn thương không bị né tránh mà được quan sát và chấp nhận.
 |
Tác phẩm của họa sĩ Trung Việt Trần gây chú ý bởi cách xử lý màu và chất liệu, tạo nên bầu không khí vừa mơ hồ vừa lắng đọng. Ảnh: Trung Việt Trần |
Nhìn từ tổng thể, “Eternal Blue” gợi ra một không gian thưởng thức mang tính chiêm nghiệm, nơi người xem có xu hướng chậm lại và đối thoại với chính mình, một nhu cầu ngày càng rõ trong nhịp sống đô thị gấp gáp.
Đơn sắc có thực sự đơn điệu?
Trong mỹ thuật và thiết kế, màu sắc từ lâu đã được xem như một dạng ký hiệu của cảm xúc. Màu đỏ thường gợi liên tưởng đến đam mê, tình yêu hay thậm chí bạo lực; màu vàng gắn với sự ấm áp, tích cực; trong khi những gam màu cam hay nâu lại dễ tạo nên cảm giác trầm lắng, gợi nhớ đến mùa thu. Những liên tưởng này, dù mang tính ước lệ, vẫn tạo nên một nền tảng chung để người xem tiếp cận và diễn giải tác phẩm.
Tuy nhiên, khi chỉ giới hạn trong một gam màu duy nhất, câu hỏi đặt ra là liệu khả năng biểu đạt có bị thu hẹp, hay chính sự tiết chế ấy lại buộc nghệ sĩ phải đi sâu hơn vào sắc độ, chất liệu và cấu trúc hình ảnh để mở rộng biên độ cảm xúc.
 |
Tác phẩm “Rẻo cao” của họa sĩ Tố Nga sử dụng duy nhất sắc xanh, thể hiện bằng bút mực. Ảnh: Thùy Linh |
Theo họa sĩ Nguyễn Minh Thư (Nate), nhà sáng lập Lemon Studio, ý tưởng về một triển lãm đơn sắc không xuất phát từ một định hướng lý thuyết cứng nhắc mà hình thành từ quan sát cá nhân và sự tương tác với cộng đồng. Trước mỗi dự án, studio đều tổ chức tuyển chọn công khai như một cách tham khảo ý kiến. Với “Eternal Blue”, màu xanh dương được lựa chọn sau khi nhận được sự hưởng ứng rõ rệt từ người tham gia.
 |
Các tác phẩm hiện lên với đa dạng chất liệu. Ảnh: Thùy Linh |
Thử thách lớn nhất, theo Thư, nằm ở việc tránh để đơn sắc trở thành đồng nghĩa với đơn điệu. Để giải bài toán này, Lemon Studio chủ động mở rộng biên độ thể hiện thông qua đa dạng chất liệu: từ màu acrylic, màu nước đến nhuộm chàm, in cyanotype (một kỹ thuật in ảnh thủ công) hay tranh digital (kỹ thuật số).
Từ cách tổ chức và lựa chọn tác phẩm, có thể thấy tại “Eternal Blue”, đơn sắc không dẫn đến sự đơn điệu. Ngược lại, chính việc giới hạn trong một gam màu đã mở ra nhiều cách biểu đạt khác nhau, nơi mỗi sắc độ, mỗi chất liệu và mỗi cách xử lý đều góp phần tạo nên những trạng thái cảm xúc riêng biệt.
Đơn sắc trong dòng chảy mỹ thuật đương đại
Dưới góc nhìn của một đại diện cho không gian nghệ thuật độc lập và cũng là một họa sĩ, Nguyễn Minh Thư cho rằng đơn sắc là một hướng tiếp cận không dễ, bởi bản thân nó hiếm khi tồn tại ở trạng thái tuyệt đối. Tuy nhiên, chính sự giới hạn này lại mở ra khả năng thử nghiệm cho các nghệ sĩ trẻ, những người đang tìm kiếm ngôn ngữ biểu đạt riêng trong bối cảnh minh họa đương đại.
Trên thực tế, việc sử dụng một gam màu như một trục biểu đạt không phải là điều xa lạ trong lịch sử mỹ thuật. Từ sắc xanh đặc trưng mà nghệ sĩ Yves Klein theo đuổi, đến những trường màu giàu tính chiêm nghiệm của họa sĩ Mark Rothko, đơn sắc từng được xem như một cách cô đọng trải nghiệm thị giác, nơi màu sắc không chỉ để nhìn mà còn để cảm. Khi được đẩy đến giới hạn, màu sắc có thể trở thành một không gian cảm xúc độc lập, thay vì chỉ là yếu tố hỗ trợ hình ảnh.
 |
Nghệ sĩ Yves Klein với sắc xanh đặc trưng, xem màu như một trải nghiệm cảm xúc thuần túy. Ảnh: Christie’s |
 |
Họa sĩ Mark Rothko với những trường màu trừu tượng, nơi cảm xúc được dẫn dắt qua sắc độ và không gian. Ảnh: ArtRKL |
Trong bối cảnh Việt Nam, những thử nghiệm với màu sắc như một thực thể biểu đạt cũng đang xuất hiện theo những cách riêng. Triển lãm “Giữa sắc & không” của họa sĩ Trung Sơn (Ngô Trần Vũ), diễn ra tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam đầu năm 2026, là một ví dụ đáng chú ý. Không sử dụng phông nền hay bối cảnh cụ thể, các nhân vật thiếu nữ hiện lên giữa những trường màu rực, nơi màu sắc gần như chiếm lĩnh toàn bộ không gian thị giác. Ở đó, màu không còn đóng vai trò phụ trợ, mà trở thành một dạng không gian cảm xúc, tương tự cách đơn sắc vận hành như một trường biểu đạt độc lập.
 |
Triển lãm “Giữa sắc & không” là ví dụ tiêu biểu khi màu sắc trở thành không gian cảm xúc độc lập. Ảnh: Báo Hà Nội Mới |
Dù không theo đuổi đơn sắc theo nghĩa chặt chẽ, cách tiếp cận này vẫn cho thấy một điểm gặp gỡ: khi màu sắc được đẩy lên vị trí trung tâm, nó có thể tự thân tạo ra chiều sâu cảm xúc mà không cần đến cấu trúc kể chuyện phức tạp.
Đặt trong mạch diễn giải đó, “Eternal Blue” có thể được xem như một thử nghiệm ở quy mô nhỏ hơn, nhưng cùng chia sẻ một câu hỏi về khả năng biểu đạt của màu sắc trong thực hành đương đại. Không đi theo hướng hàn lâm hay trình diễn quy mô lớn, triển lãm lựa chọn cách tiếp cận gần gũi hơn, thông qua minh họa và các chất liệu đa dạng, qua đó mở rộng cách hiểu về đơn sắc trong bối cảnh địa phương.
 |
“Eternal Blue” tiếp cận đơn sắc theo hướng gần gũi, mở rộng khả năng biểu đạt trong bối cảnh đương đại. Ảnh: Thùy Linh |
Sau “Eternal Blue”, Lemon Studio dự kiến tiếp tục phát triển mô hình triển lãm theo từng màu sắc như một chuỗi thử nghiệm liên tục. Dự án tiếp theo mang tên “Chồi Xanh” sẽ tập trung vào sắc xanh lục, mở ra một hướng chuyển dịch không chỉ về thị giác mà còn về trường cảm xúc.
 |
Triển lãm “Chồi Xanh” hiện đang trong giai đoạn tuyển chọn công khai. Ảnh: Nguyễn Minh Thư |
Trong bối cảnh nhịp sống đô thị ngày càng gia tăng áp lực, nhu cầu tìm kiếm những không gian nghệ thuật mang tính chiêm nghiệm cũng trở nên rõ nét hơn. Ở đó, người xem không chỉ tiếp nhận mà còn có xu hướng đối thoại với chính mình. Đơn sắc, theo một nghĩa nào đó, đáp ứng được nhu cầu này khi loại bỏ những yếu tố gây phân tán, giữ lại một trục đủ rõ để cảm xúc được dẫn dắt.
Từ một thử nghiệm cụ thể như “Eternal Blue”, có thể thấy mỹ thuật đơn sắc không đơn thuần là sự tiết chế về màu sắc, mà là một cách tinh luyện ngôn ngữ thị giác. Khi nghệ sĩ lựa chọn làm việc với một gam màu, điều họ thực hiện không phải là thu hẹp biểu đạt, mà là đi sâu hơn vào bản chất của cảm xúc, nơi khác biệt không nằm ở số lượng màu sắc, mà ở cách mỗi sắc độ được cảm nhận và chuyển hóa.
