Từ xa xưa, hát ru đã hiện diện trong đời sống của người Việt với những giai điệu “à ơi” ru ngủ quen thuộc của bà và mẹ. Nhà thơ Nguyễn Duy từng đúc kết giá trị cốt lõi của hát ru qua lời thơ: “Sữa nuôi phần xác, hát nuôi phần hồn”. Với chức năng nuôi dưỡng giá trị tinh thần, hát ru đã tồn tại và đồng hành cùng dân tộc xuyên suốt buổi bình minh của văn hoá Việt.
 |
Hát ru là một trong những nét đẹp văn hóa đặc trưng trong chiều dài lịch sử Việt Nam. (Ảnh: Internet) |
Đi cùng với sự phát triển của hát ru, mỗi vùng miền, địa phương, mỗi dân tộc có những làn điệu riêng, tạo nên nền văn hóa phong phú đa dạng như: Hát ru vùng đồng bằng Bắc Bộ, hát ru Huế, hát ru Nam Bộ, Trung Bộ… Có nơi ru bằng tiếng nôi võng giữa trưa hè, có nơi ru giữa nhịp chèo sông nước, có nơi ru giữa không gian núi đồi, gió rừng lồng lộng.
 |
Những bài hát ru trải dài từ Bắc đến Nam, khẳng định sự đa dạng của loại hình nghệ thuật dân gian hát ru. (Ảnh: Internet) |
Hơn hết, hát ru là cái nôi nuôi dưỡng thanh âm của âm nhạc truyền thống, nơi thang âm ngũ cung (Hò - Xự - Xang - Xê - Cống) được vận dụng trước khi trở thành cấu trúc chuẩn mực trong các vở Chèo hay làn điệu dân ca Quan họ. Từ lời ru bình dị đến làn điệu di sản, nghệ thuật hát ru là minh chứng cho tính kế thừa và sức sống bền bỉ của âm nhạc dân tộc Việt Nam.
Không chỉ dừng lại ở những giai điệu trữ tình, hát ru còn là nguồn cảm hứng cho các loại hình nghệ thuật khác như thơ ca, điêu khắc… Điển hình là hình ảnh con cò từ lời ru đã sải cánh trở thành biểu tượng bất hủ cho sự tảo tần của người phụ nữ Việt. Ngày nay, hình tượng ấy tiếp tục biến hóa trong điêu khắc, hội họa và múa đương đại, trở thành nhịp cầu kết nối giá trị truyền thống với thẩm mỹ của thời đại mới.
 |
Hình ảnh con cò từ giai điệu ru “à ơi” hiện diện đầy chân thực qua từng khung hình hay những điệu múa uyển chuyển. (Ảnh: Internet) |
 |
 |
Tuy nhiên, khi xã hội ngày càng phát triển, các giá trị nghệ thuật truyền thống phải đối mặt với nhiều thách thức từ dòng chảy văn hóa đương đại, trong đó có nghệ thuật hát ru. Những thay đổi trong nhịp sống mới khiến hát ru dần vắng bóng trong đời sống thường nhật của mọi người.
Thay vì để lời ru chìm vào quên lãng, thế hệ trẻ đã và đang nỗ lực bảo tồn và lan tỏa những giá trị tốt đẹp, góc nhìn mới về di sản nghệ thuật hát ru. Sứ mệnh ấy không chỉ nhằm gìn giữ một làn điệu, mà đúng như nhà Văn hoá học Trần Quốc Vượng khẳng định: “Hát ru không chỉ truyền đạo lý mà còn truyền cả giọng nói, tính cách, cách nghĩ của người Việt từ đời này sang đời khác”.
 |
Với thông điệp “Chạm nhịp à ơi - Khơi dòng di sản”, Showcase “Thuở À Ơi” là nỗ lực của đội ngũ Ban Tổ chức để đưa hát ru trở lại vòng quan tâm thường trực của thế hệ trẻ. (Ảnh:BTC) |
Hoà cùng dòng chảy bảo tồn di sản, Showcase “Thuở À Ơi” được kỳ vọng là “cánh tay nối dài” đưa giá trị nghệ thuật truyền thống chạm đến trái tim các bạn trẻ. Đó là cách để “viên ngọc sáng” trong kho tàng nghệ thuật dân tộc tiếp tục được lan tỏa rộng rãi, giúp thế hệ mai sau luôn tìm thấy sợi dây gắn kết với cội nguồn.
