Bảo tàng tỉnh Đồng Tháp hiện lưu giữ, bảo tồn 5 Bảo vật Quốc gia có giá trị đặc biệt quý hiếm, tiêu biểu của đất nước về lịch sử, văn hóa, khoa học đã được Thủ tướng Chính phủ quyết định công nhận.
Trong số đó, 3 Bảo vật Quốc gia mang tính chất Hindu giáo gồm tượng thần Vishnu 1; tượng thần Vishnu 2 và tượng nữ thần Laksmi được trưng bày tại Bảo tàng tỉnh Đồng Tháp cơ sở 2 (phường Cao Lãnh).
Hai Bảo vật Quốc gia còn lại được trưng bày tại Bảo tàng tỉnh Đồng Tháp cơ sở 1 (phường Mỹ Tho) gồm tượng thần Vishnu 3 và Bộ sưu tập Vàng lá chạm khắc hình voi.
Các Bảo vật Quốc gia tại Đồng Tháp phản ánh thời kỳ huy hoàng của một trong những nền văn hóa cổ đại ở Đông Nam Á và đồng bằng Nam bộ nói riêng, đã từng phát triển cực thịnh vào khoảng thế kỷ I-VII sau Công nguyên.
Tượng thần Vishnu 1
Thần Vishnu - Thần Bảo tồn, là 1 trong 3 vị thần chính của Ấn Độ giáo (Shiva, Vishnu, Brahma). Với bản tính nhân từ, thần là người bảo vệ cuộc sống, diệt trừ loài quỷ dữ, vì vậy thần Vishnu được cư dân Phù Nam khi xưa thờ phụng rất phổ biến.
 |
Tượng thần Vishnu 1 được phát hiện trong hố khai quật Gò Tháp Mười (xã Đốc Binh Kiều) trong đợt khai quật di tích kiến trúc Gò Tháp Mười vào năm 1998, có niên đại cuối thế kỷ V đầu thế kỷ VI, chất liệu bằng đá sa thạch, trọng lượng 70kg, kích thước dài 22cm, rộng 40cm, cao 149cm.
Tượng Vishnu 1 tạo hình thon thả, trau chuốt, 2 vai có 4 tay, mỗi tay cầm một vật tượng trưng của thần: Ốc tù và tượng trưng cho các động lực bí ẩn thúc đẩy sự chuyển động sinh sôi nảy nở của muôn loài; bánh xe tượng trưng cho nguồn sáng tạo và sự hủy diệt; hoa sen là biểu tượng của mặt trời; cây trùy tượng trưng cho sức mạnh của sự hiểu biết.
Hình tượng thần Vishnu có nguồn gốc từ Ấn Độ, nhưng khi được cư dân Óc Eo tiếp nhận đã có nhiều sáng tạo như đội mũ trụ, cây trùy và trụ chống giữ thân vững hơn. Tượng đã hội tụ những giá trị đặc biệt về lịch sử, văn hóa và nghệ thuật liên quan đến tôn giáo và phong cách nghệ thuật tiêu biểu của văn hóa Óc Eo.
Tượng thần Vishnu 1 được công nhận Bảo vật Quốc gia năm 2013.
Tượng thần Vishnu 2
Tượng thần Vishnu 2 được phát hiện trong hố khai quật Gò Tháp Mười trong đợt khai quật di tích kiến trúc Gò Tháp Mười vào năm 1998, có niên đại thế kỷ VI, chất liệu bằng đá sa thạch, trọng lượng 8,6kg, kích thước 64cm x 24cm.
 |
Tượng tạc ở tư thế đứng trên bệ hình chữ nhật, phần dưới bệ tạc liền khối với chốt cắm tiết diện hình tam giác. Tượng có dáng người cân đối, ngực nở, eo thắt, hơi ưỡn về phía trước. Đầu đội mũ hình trụ, chiều cao của mũ bằng chiều cao của mặt, phần tiếp giáp giữa chân mũ và trán có chạm đường gờ nổi.
Tượng thần Vishnu 2 được công nhận Bảo vật Quốc gia năm 2015.
Tượng nữ thần Laksmi
Tượng nữ thần Laksmi được người dân phát hiện trong khi đào đất làm vườn tại khu vực Gò Rượu (xã Tân Hồng), có niên đại từ thế kỷ thứ VII, chất liệu bằng đá cổ, trọng lượng 21kg, kích thước 23cm x 92cm.
 |
Tượng nữ thần Laksmi là hiện vật độc bản tiêu biểu cho nghệ thuật điêu khắc đá cổ rất tinh xảo, được xem là một trong những tác phẩm đẹp nhất còn lại đến ngày nay.
Tượng nữ thần Laksmi được công nhận Bảo vật Quốc gia năm 2015.
Tượng thần Vishnu 3
Tượng thần Vishnu thứ 3 có niên đại thế kỷ IV-VIII, được phát hiện tại di chỉ khảo cổ Óc Eo - Gò Thành (xã Tân Thuận Bình) vào năm 1988. Tượng được tạc ở tư thế hoàn chỉnh với trình độ mỹ thuật đặc sắc về điêu khắc.
Tượng thần Vishnu 3 là tác phẩm nghệ thuật rất độc đáo của cư dân hậu Óc Eo ở Nam bộ. Do tượng có dạng kích thước nhỏ mập, 2 tay trên cầm 2 vật, 2 tay dưới đặt lên cây quyền trượng tạo ra nét nghệ thuật riêng ở Nam bộ.
Thông qua hình dáng của tượng phần nào giải thích được sự nối tiếp văn hóa giữa tượng Phù Nam Óc Eo và Phù Nam hậu Óc Eo. Bên cạnh đó, còn là tư liệu quý góp phần vào việc nghiên cứu các ngành khoa học khác nhau như Lịch sử, mỹ thuật, tôn giáo, văn hóa nghệ thuật.
 |
Giá trị lịch sử, văn hóa, khoa học của tượng thần Vishnu nói riêng và các hiện vật khác phát hiện tại các di tích khảo cổ Óc Eo nói chung đã góp phần chứng minh làm sáng tỏ sự phát triển của nền văn hóa Óc Eo, hậu Óc Eo ở Nam Bộ.
Tượng thần Vishnu 3 được công nhận Bảo vật Quốc gia năm 2017.
Bộ sưu tập Vàng lá chạm khắc hình voi
Bộ sưu tập Vàng lá chạm khắc hình voi được khai quật tại di chỉ Gò Thành vào năm 1989 là bộ sưu tập gốc độc bản, có hình thức độc đáo và giá trị đặc biệt tiêu biểu về văn hóa, lịch sử và khoa học - nghệ thuật.
Tượng mang đậm dấu ấn văn hóa Ấn Độ, là sản phẩm của quá trình trao đổi, giao lưu giữa cư dân văn hóa Óc Eo và nền văn hóa Ấn Độ vào những thế kỷ đầu Công nguyên và kéo dài trong suốt chiều dài lịch sử của nền văn hóa Óc Eo, có niên đại thế kỷ VI VIII.
 |
Về giá trị lịch sử, căn cứ vào kỹ thuật chế tác thủ công rất cao trên những hiện vật kim khí, vật thờ, bao gồm những lá vàng được chế tác vô cùng cầu kỳ, đẹp mắt, là những cứ liệu lịch sử quan trọng đối với việc nghiên cứu và nhận thức về giai đoạn phát triển liên tục của nền văn hóa Óc Eo nói riêng và lịch sử hình thành, phát triển của vùng đất Nam Bộ nói chung.
Về giá trị văn hóa nghệ thuật, bộ sưu tập này là biểu hiện cụ thể cho trình độ phát triển của kỹ thuật chế tác gia công đồ kim hoàn, hội tụ các yếu tố đặc trưng tiêu biểu của nghệ thuật tạo hình, yếu tố thẩm mỹ xoay quanh các nội dung tôn giáo được biểu thị trên đó.
Thông qua những hiện vật, các nhà nghiên cứu tìm hiểu về nhiều góc độ khác nhau, từ đặc trưng phong cách đến nội dung tôn giáo và mối giao lưu giữa yếu tố văn hóa bản địa và văn hóa ngoại nhập trong thời kỳ văn hóa Óc Eo cũng như giai đoạn muộn của nền văn hóa này.
Bộ sưu tập Vàng lá chạm khắc hình voi được công nhận Bảo vật Quốc gia năm 2021.
