Lễ hội Dua Tpeng là nét văn hóa đặc sắc mang tính riêng có của người Khmer tại xã Lộc Hưng nói riêng và tỉnh Đồng Nai nói chung. Trong ký ức của các bậc cao niên nơi đây, lễ hội luôn chiếm một vị trí không thể thay thế. Lễ hội Dua Tpeng phản ánh sâu sắc tư duy ứng xử với môi trường tự nhiên thông qua hoạt động đánh bắt thủy sản truyền thống. Đây là dịp để cộng đồng vừa khai thác sản vật từ các bàu nước, vừa vui chơi, giao lưu và thắt chặt tình đoàn kết sau những ngày lao động vất vả.
Ông Nguyễn Hữu Thương, Trưởng ban tổ chức lễ hội Phá Bàu, Phó Chủ tịch UBND xã Lộc Hưng cho biết: Lễ hội Dua Tpeng của người Khmer được hình thành từ lâu đời, được người dân gìn giữ và thực hành thường xuyên nhằm đáp ứng nhu cầu hưởng thụ văn hóa cộng đồng. Nhiều năm qua, người dân luôn nêu cao tinh thần bảo tồn những nét đẹp nguyên bản thông qua việc tuân thủ nghiêm túc các nghi thức và trò chơi dân gian truyền thống. Chính sự nỗ lực này đã góp phần quan trọng giúp lễ hội được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ghi vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia năm 2019.
Để di sản văn hóa tồn tại bền vững trong cộng đồng, ông Nguyễn Hữu Thương mong muốn người dân địa phương, trước hết là đồng bào Khmer, hãy yêu quý và bảo vệ lễ hội bằng cả tấm lòng. Bà con cần gìn giữ các giá trị truyền thống lâu đời, đồng thời tiếp thu có chọn lọc những giá trị mới phù hợp với chủ trương của Đảng, Nhà nước và bản sắc văn hóa người Khmer tại Lộc Hưng nói riêng, tỉnh Đồng Nai nói chung nhằm tránh làm biến đổi hay biến dạng lễ hội.
Trước đây, Lễ hội Dua Tpeng vốn là di sản văn hóa truyền thống đặc sắc của cộng đồng người Khmer tại xã Lộc Khánh trước đây (nay thuộc xã Lộc Hưng). Việc duy trì tổ chức lễ hội không chỉ nhằm bảo tồn các giá trị nguyên gốc của di sản mà còn khơi dậy tiềm năng, quảng bá rộng rãi nét đẹp văn hóa phi vật thể quốc gia đến với công chúng.
Thông qua lễ hội, chính quyền địa phương kỳ vọng nâng cao nhận thức và trách nhiệm của các cấp, các ngành và nhân dân trong việc chung tay gìn giữ bản sắc dân tộc. Đây cũng là nhịp cầu để các nghệ nhân, già làng và người có uy tín giao lưu, trao đổi kinh nghiệm, từ đó phát huy vai trò “giữ lửa” văn hóa trong cộng đồng, góp phần xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến và đậm đà bản sắc.
Tại phần hội, không gian Bàu K Poch trở nên náo nhiệt với các hoạt động vui chơi giải trí mang đậm tính cộng đồng. Các trò chơi dân gian như đi cà kheo, bịt mắt đập niêu, Lec Com Seng (giấu khăn)…thu hút sự tham gia hào hứng của mọi lứa tuổi. Song song đó, các hoạt động chuẩn bị bếp, nướng cá và chế biến các món ẩm thực truyền thống ngay tại chỗ. Đặc biệt, trong lúc cư dân xuống bàu bắt cá, trên bờ tiếng nhạc ngũ âm và những điệu múa dân gian uyển chuyển vang lên liên tục để khích lệ tinh thần.
Theo già làng Lâm Đin, Dua Tpen không đơn thuần là đi bắt cá. Đó là nghi thức tạ ơn thần linh đã ban cho nguồn nước, tôm cá đầy bàu và cầu mong một mùa vụ mới mưa thuận gió hòa, ấm no cho sóc. Trước đây Lễ hội Dua Tpeng mang tính tự phát, không được tổ chức quy mô, bài bản, chỉ có một nhóm nhỏ người tham dự. Từ khi được Nhà nước quan tâm, đầu tư kinh phí để khôi phục, bà con đã nỗ lực phối hợp với chính quyền địa phương duy trì đều đặn tổ chức Lễ hội vào tháng ba hàng năm.
Lễ hội Dua Tpeng tại xã Lộc Hưng không chỉ là ngày hội rực rỡ sắc màu mà còn là thể hiện việc tiếp nối và phát huy các giá trị di sản, khẳng định vị thế của văn hóa Khmer trong dòng chảy văn hóa đa dạng của tỉnh Đồng Nai.
