Kể từ khi Taliban tiến vào Kabul hôm 15/8, các tay súng vũ trang thường đi lang thang trên đường phố trong với mục đích tuần tra an ninh. Nhiều cư dân thành phố không quen với cảnh tượng này, trong khi các chiến thuật an ninh nặng tay cũng không giúp ích được gì.
Ahmad, một giáo viên từng sống dưới thời Taliban khi còn nhỏ, cho biết anh đã thích nghi với hình ảnh các tay súng Taliban trào vào thủ đô. Nhưng vài tuần sau khi chính phủ cũ sụp đổ, anh cảm thấy không còn hòa hợp với sự hiện diện của họ.
“Người dân ở Kabul không ưa họ", Ahmad nói. "Hãy nhìn họ mà xem, họ là những người trông hoang dã, vô giáo dục với mái tóc dài và quần áo bẩn. Họ không biết cách cư xử phải phép."
Sau hai thập kỷ chịu sự ảnh hưởng của phương Tây, Kabul không còn là thành phố đổ nát như thời Taliban còn cai trị.
Mặc dù vẫn bụi bặm và kẹt xe, với cống thoát nước tắc nghẽn, dây điện loang lổ và không có nước máy ở nhiều khu vực, nhưng Kabul giờ đã có một nền văn hóa đô thị sống động, khác xa với lối sống nông thôn khắc khổ của hầu hết các chiến binh Taliban.
Là một người hâm mộ đội bóng Barcelona và yêu thích Bollywood, Ahmad miễn cưỡng để râu và đổi bộ quần áo kiểu phương Tây mà anh thường mặc để lấy một chiếc áo tunban truyền thống để tránh bị soi mói khi đi qua một trạm kiểm soát của Taliban.
 |
Một chiến binh Taliban chĩa súng về phía người biểu tình tại Kabul. Ảnh: Reuters |
Thay vì dùng tiếng Dari, ngôn ngữ chủ yếu được nói ở Kabul, Ahmad cẩn thận khi nói với bất kỳ tay súng Taliban nào mà anh ta gặp bằng tiếng Pashto, ngôn ngữ của miền Nam và miền Đông, nơi xuất thân của hầu hết lực lượng Taliban hiện tại.
"Họ chưa bao giờ tới một thành phố và nhiều người trong số họ không nói tiếng Dari'', Ahmad nói. "Họ sẵn sàng đánh đập người dân trên đường phố bằng vũ khí. Mọi người rất sợ họ."
Cam kết bảo vệ
Các nhà lãnh đạo Taliban tuyên bố họ muốn người dân Kabul cảm thấy an toàn, nhưng họ thừa nhận rằng sự sụp đổ nhanh chóng của chính phủ do phương Tây hậu thuẫn đã khiến họ không còn thời gian để lên kế hoạch điều hành thành phố hơn 5 triệu dân.
Chính quyền mới cũng thừa nhận rằng các chiến binh của họ, hầu hết đều trải qua nhiều năm chiến tranh, không phải là cảnh sát được đào tạo để giao tiếp với người dân.
Taliban cho biết chính phủ của họ khác với chính quyền Hồi giáo cứng rắn cai trị từ năm 1996 đến 2001, và họ hứa sẽ không có hình phạt tùy tiện và đối xử tôn trọng với mọi người dân.
“Nếu có vấn đề ở bất kỳ khu vực nào, cho dù đó là kẻ trộm hay kẻ áp bức hay tay súng hay bạo chúa, chúng tôi đã chia sẻ số điện thoại của mình ở khắp mọi nơi", Seyed Rahman Heydari, chỉ huy tuần tra Taliban ở Kabul khẳng định. "Chỉ cần cho chúng tôi biết khi đối mặt với những vấn đề như vậy, chúng tôi sẽ theo dõi nghiêm túc và bắt giữ những tên tội phạm."
Trước năm 2001, cảnh sát tôn giáo Taliban sẽ đánh đập những người vi phạm luật lệ Hồi giáo, nổi tiếng với các màn đánh đập và hành quyết công khai.
Trong lần trở lại này, đối mặt với các cuộc biểu tình của người dân Kabul và nhiều thành phố khác, các chiến binh Taliban đã nổ súng thị uy nhằm giải tán đám đông, đã có những báo cáo về việc Taliban hành hung người biểu tình và nhà báo bằng vũ khí.
Các nhà lãnh đạo Taliban đã tuyên bố sẽ điều tra bất kỳ trường hợp lạm dụng bạo lực nào, nhưng cũng yêu cầu người dân phải xin phép trước khi tổ chức các cuộc biểu tình.
Đối với một số người Kabul, sự hiện diện của Taliban cũng đem lại sự yên tâm ở trong bối cảnh các vụ bắt cóc, giết người và cướp bóc bạo lực gia tăng trong những năm gần đây.
"Tôi có thể thấy rằng các điều kiện an ninh đã thay đổi kể từ khi chính phủ mới nắm quyền", tài xế Abdul Sattar cho biết. "Trước đây có rất nhiều kẻ trộm điện thoại di động trong khu vực, nhưng bây giờ thì ít hơn."
Không có cảnh sát địa phương tham nhũng nào để hối lộ, Sattar cho biết anh thậm chí có thể giảm giá tiền xe cho các hành khách mà vẫn có lãi.
Tuy nhiên, các cuộc biểu tình ở Kabul và phản ứng đôi khi bạo lực của Taliban đối với những người biểu tình và các nhà báo đưa tin đã khiến công chúng không thực sự tin tưởng vào lời hứa của chính phủ mới.
“Rõ ràng khi trẻ em và phụ nữ nhìn thấy Taliban, mọi người sẽ sợ hãi họ, bởi vì chính phủ trước đây của họ rất khủng khiếp,” Rahmatullah Khan, một cư dân Kabul, cho biết.
Chính phủ mới, chủ yếu gồm những nhà lãnh đạo đã gia nhập Taliban vào những năm 1990, cũng nung nấu hy vọng về một chính quyền đa dạng.
Trong khi xã hội Afghanistan vẫn còn bảo thủ sâu sắc đối với quyền của phụ nữ ngay cả dưới thời chính phủ thân phương Tây, các cuộc biểu tình của phụ nữ ở Kabul và các thành phố khác đã nhấn mạnh rằng một số người đã quyết tâm bảo vệ những thành quả trong 20 năm qua như thế nào.
Hôm thứ Tư, phụ nữ ở Kabul mang những theo các tấm biển với thông điệp: "Nội các không có phụ nữ là thất bại", nhằm chất vấn lời hứa ban đầu của Taliban về vị trí của phụ nữ trong xã hội.
Heydari, một chỉ huy Taliban, nói rằng mọi người "không nên có bất kỳ nỗi sợ hãi nào trong lòng. Chúng tôi đang phục vụ người dân cả ngày lẫn đêm."
