Kết quả này xuất phát từ việc bổ sung các chỉ số đo vòng eo và phân bố mỡ cơ thể bên cạnh chỉ số khối cơ thể (BMI) truyền thống, qua đó nhận diện những người trước đây được coi là “cân nặng bình thường” nhưng vẫn đối mặt với nguy cơ sức khỏe cao.
Theo nghiên cứu do các nhà khoa học tại Mass General Brigham thực hiện và công bố trên tạp chí JAMA Network Open, việc áp dụng bộ tiêu chí mới do Ủy ban Tiểu đường và Nội tiết của tạp chí Lancet đề xuất đã nâng tỷ lệ béo phì ước tính ở Mỹ từ 42,9% lên 68,6%. Phân tích dựa trên dữ liệu của hơn 300.000 người tham gia Chương trình Nghiên cứu All of Us của Viện Y tế Quốc gia Mỹ.
Điểm mấu chốt của định nghĩa mới là không chỉ dựa vào BMI – vốn chỉ phản ánh mối tương quan giữa chiều cao và cân nặng – mà còn xem xét vị trí tích tụ mỡ trong cơ thể. Các chỉ số nhân trắc học như vòng eo, tỷ lệ vòng eo/chiều cao hay vòng eo/hông giúp phân biệt khối mỡ với khối cơ và đặc biệt làm rõ lượng mỡ bụng, yếu tố được liên kết chặt chẽ với nguy cơ bệnh tật.
Theo khung đánh giá mới, một người được xếp vào diện béo phì nếu có BMI cao kèm ít nhất một chỉ số nhân trắc học bất thường, hoặc ngay cả khi BMI bình thường nhưng có từ hai chỉ số nhân trắc học bất thường trở lên. Nhóm thứ hai – còn gọi là “béo phì chỉ dựa trên nhân trắc học” – chính là nguyên nhân khiến tỷ lệ béo phì tăng vọt trong thống kê mới.
Kết quả cho thấy, toàn bộ mức tăng đều đến từ nhóm “béo phì chỉ dựa trên nhân trắc học”. Đáng chú ý, tỷ lệ này tăng mạnh theo tuổi: gần 80% người trên 70 tuổi đáp ứng tiêu chí béo phì theo định nghĩa mới. Khoảng một nửa số người được xếp vào diện béo phì rơi vào nhóm “béo phì lâm sàng”, tức đã có suy giảm chức năng cơ thể hoặc rối loạn cơ quan liên quan đến béo phì.
Quan trọng hơn, nghiên cứu chỉ ra rằng những người thuộc nhóm “béo phì chỉ dựa trên nhân trắc học” – dù trước đây không bị coi là béo phì – có tỷ lệ mắc đái tháo đường, bệnh tim mạch và nguy cơ tử vong cao hơn so với nhóm không béo phì. Điều này củng cố nhận định rằng vị trí mỡ tích tụ, đặc biệt là mỡ bụng, có thể quan trọng không kém tổng trọng lượng cơ thể trong đánh giá rủi ro sức khỏe.
Các tiêu chuẩn mới đã được ít nhất 76 tổ chức y tế lớn ủng hộ, trong đó có Hiệp hội Tim mạch và Hiệp hội Béo phì của Mỹ. Theo các tác giả, phát hiện này đặt ra câu hỏi về việc ưu tiên chiến lược điều trị nào cho nhóm người mới được xác định có nguy cơ, cũng như sự phù hợp của các liệu pháp và thuốc điều trị béo phì hiện nay.
Các nhà nghiên cứu nhấn mạnh cần thêm nhiều nghiên cứu để hiểu rõ vì sao tình trạng béo phì chỉ dựa trên nhân trắc học xuất hiện và biện pháp can thiệp nào mang lại hiệu quả tốt nhất. Thông điệp rút ra là thành phần và phân bố mỡ cơ thể đóng vai trò then chốt trong sức khỏe, chứ không chỉ “con số trên cân” mới quyết định nguy cơ bệnh tật.
