Hàng năm vào Ngày Quốc tế Xóa bỏ Phân biệt chủng tộc (21-3), lời kêu gọi đoàn kết toàn cầu lại vang lên với mong muốn chống lại định kiến và thúc đẩy lòng khuan dung.
Phân biệt chủng tộc, ngoài việc vi phạm nhân quyền, còn có những tác động có hại đối với sức khỏe tinh thần và hạnh phúc của con người, đồng thời có nguy cơ làm gián đoạn sự gắn kết xã hội.
Các hình thức phân biệt chủng tộc và phân biệt đối xử hiện nay rất phức tạp và có thể không công khai. Thái độ của công chúng đối với việc chống phân biệt chủng tộc phần nào cải thiện, khi các biểu hiện của tư tưởng phân biệt chủng tộc trở nên ít được xã hội chấp nhận hơn. Tuy nhiên, tính ẩn danh của Internet đã cho phép các định kiến phân biệt chủng tộc và thông tin không chính xác lan truyền sâu rộng.
Khi đại dịch COVID-19 bắt đầu vào năm 2020, lưu lượng truy cập vào các trang web mang tính thù địch và các bài đăng cụ thể chống lại người châu Á đã tăng 200% ở Hoa Kỳ. Ở Ấn Độ và Sri Lanka, các nhóm truyền thông xã hội và nền tảng nhắn tin đã được sử dụng để kêu gọi tẩy chay về mặt xã hội và kinh tế đối với các nhóm thiểu số tôn giáo, trong bối cảnh có thông tin sai lệch cáo buộc họ là căn nguyên gây lây lan virus. Việc sử dụng các công nghệ mới và trí tuệ nhân tạo làm dấy lên bóng ma về “phân biệt chủng tộc dựa trên nền tảng công nghệ”.
Một nghiên cứu được xuất bản trên Lancet đã thu hút sự chú ý vào khía cạnh xã hội của đại dịch COVID-19 và tính dễ bị tổn thương hơn của các sắc tộc thiểu số. Tổ chức Y tế Thế giới WHO đã cảnh báo về sự nguy hiểm của việc kỳ thị có thể dẫn đến sự sợ hãi và việc che giấu các ca bệnh, chậm trễ trong việc phát hiện dẫn đến nhiều hơn các ca tử vong, và càng làm căng thẳng thêm tình trạng lây lan của bệnh dịch. Phụ nữ và trẻ em gái cũng mang một gánh nặng kép khi phải chịu đựng những định kiến về chủng tộc và giới tính.
Để đối phó với tình trạng này, Diễn đàn toàn cầu chống phân biệt chủng tộc và phân biệt đối xử đã được tổ chức tại trụ sở UNESCO vào ngày 22/3. Diễn đàn đã đề xuất một lộ trình mới về sự khoan dung kêu gọi một nỗ lực đa ngành nhằm giải quyết các nguyên nhân gốc rễ của phân biệt chủng tộc và phân biệt đối xử thông qua việc xây dựng luật, chính sách và chương trình chống phân biệt chủng tộc.
Phân biệt chủng tộc sẽ không thể được khắc phục bằng những lời tuyên bố thiện chí mà phải được chủ động đấu tranh bằng hành động chống phân biệt chủng tộc, để vạch trần và giải quyết những phẫn nộ công khai và tinh vi vẫn tồn tại dai dẳng trong xã hội của chúng ta.
Eric Falt
Giám đốc VP UNESCO New Delhi
(Văn phòng chung cho Bangladesh, Bhutan, Ấn Độ, Maldives, Nepal và Sri Lanka)
