'Tôi thực sự không muốn trở thành một người vợ ở tuổi 14'

Bà Angela, hiện là một ủy viên hội đồng, nhà hòa giải cộng đồng và nhà hoạt động xã hội cho biết: “Tôi đã khóc. Lần đầu tiên, tôi đã gặp phải sự ngờ vực chỉ vì cái tên, thứ tiết lộ sắc tộc của mình. ”

Bà Angela (hàng trước, thứ hai từ phải sang) và bạn học. (Ảnh: UNDP)

Ngoài sự thất vọng, bà còn sợ rằng trải nghiệm của mình sẽ ngăn cản những cô gái Roma khác theo đuổi ước mơ. Nếu đứa trẻ Roma đầu tiên rời ngôi làng nhỏ của mình để theo học đại học - không thể tìm được việc làm trong ngành nghề mình đã chọn, tại sao những cô gái khác phải thử?

Ở mỗi “bước tiếp theo” trong cuộc đời, bà Angela phải đối mặt với những áp lực tương tự về quan điểm xã hội truyền thống.

Khi lên 14 tuổi, mẹ bà cho rằng việc học như thế là đã đủ, và khuyên rằng đã đến lúc bà nên kết hôn. Thế nhưng, bà Angela đã quyết tâm chọn trường học: "Tôi thực sự không muốn trở thành một người vợ ở tuổi 14 ”.

Bà Angela bên những bức ảnh gia đình. (Ảnh: UNDP)

Bà Angela (bên phải) trong album gia đình. (Ảnh: UNDP)

Những kỳ vọng về giới vẫn tiếp tục khi bà quyết định theo học ngành gì: “Bà của tôi muốn tôi trở thành thợ may. Nhưng tôi thực sự rất thích đọc sách ”. Nhưng nguyện vọng trở thành một thủ thư của bà đã liên tục bị từ chối.

Rời khỏi làng, bà đã ôm theo ước mơ thay đổi cuộc sống, nhưng phải đối mặt với nỗi thất vọng lớn lao khi không thể kiếm được việc làm.

Trong mười năm tiếp theo, bà làm việc tại nông trại cùng với mẹ và bà của mình.

Trái: Angela với bức chân dung của bà khi còn là một thiếu nữ. Phải: Con gái tuổi teen của bà Angela, Romanita. (Ảnh: UNDP)

Bà Angela đã lớn lên trong một cộng đồng đa dạng bao gồm nhiều sắc tộc. Bà có những người bạn là người Roma và không phải người Roma. Trên thực tế, người Roma chỉ chiếm một phần nhỏ trong tổng số 2,68 triệu người của Moldova và về mặt lịch sử, là một trong những nhóm người nghèo nhất, dễ bị tổn thương nhất ở châu Âu. Phụ nữ Roma trung bình kết hôn sớm hơn, học ít hơn, kiếm được ít hơn và đặc biệt dễ rơi vào tình cảnh nghèo khó.

Cho đến năm 2004, tiếng nói của người Roma bắt đầu được lắng nghe ở Moldova. Một người họ hàng của Angela từ thủ đô Chisinau đã thảo luận về phong trào Roma với bà Angela, và khuyến khích bà thành lập một tổ chức phi chính phủ.

Cuộc đời của bà Angela như bước sang một trang mới. Bà trở thành một nhà hòa giải cộng đồng cho văn phòng thị trưởng ở Gribova, tư vấn cho người dân cách giải quyết vấn đề của họ và tương tác với chính quyền. Bà có thể giúp dân làng viết đơn xin việc hoặc tìm bác sĩ.

Vào năm 2018, bà Angela đã tình nguyện tham gia một chiến dịch giáo dục cử tri do Chương trình Phát triển của Liên hợp quốc UNDP hỗ trợ cho các cuộc bầu cử, đi từng nhà ở Gribova để thông báo cho mọi người về quyền của họ và khuyến khích họ tham gia bỏ phiếu. Chiến dịch đã thu hút sự tham gia của 11.000 người Roma, nhưng bà nhận thấy có sự bất đồng giữa người Roma và các ứng cử viên.

Đó là thời điểm bà quyết định tranh cử. Đó không phải là một con đường dễ dàng. Cộng đồng Roma không tích cực trong quá trình bỏ phiếu, điều này có nghĩa là phải giáo dục nhiều hơn về lý do tại sao quyền đại diện lại quan trọng.

Bà Angela nhớ lại: “Tôi đã nói với mọi người rằng sẽ rất có lợi nếu có một người nào đó từ cộng đồng Roma thực sự đại diện cho họ trong các hội đồng địa phương hoặc quận và bảo vệ quyền lợi của chúng tôi."

Mặc dù vẫn tồn tại nhiều thành kiến sâu sắc đối với người Roma và vấn đề phụ nữ nắm giữ các vị trí quyền lực, nhưng kết quả của những nỗ lực của cộng đồng này là 12 phụ nữ và nam giới Roma - bao gồm cả bà Angela - đã được bầu. Lĩnh vực chính trị từ lâu đã được coi là ít tiếp cận hơn đối với các nhóm thiểu số và phụ nữ. Các chuẩn mực gia trưởng khiến hành trình của phụ nữ trong cộng đồng trở nên khắc nghiệt hơn và được xem xét kỹ lưỡng hơn. Roma từ lâu đã phải chịu sự kỳ thị và bị loại trừ. Bà Angela đã phá vỡ cả hai rào cản đó.

Ngoài việc là một ủy viên hội đồng, bà Angela còn là một nhà hòa giải cộng đồng. (Ảnh: UNDP)

Mặc dù là người mới tham gia sự nghiệp chính trị và đội hai chiếc mũ "nhóm thiểu số", bà Angela Radita vẫn quyết tâm tạo ra sự thay đổi.

“Những vấn đề tôi gặp phải hàng ngày khiến tôi muốn xem mình có thể làm được gì. Hy vọng rằng tôi sẽ tạo ra một sự thay đổi tốt, cho cả phụ nữ Roma và không phải người Roma. Ở Moldova, số phận của chúng tôi gần như giống nhau. ” Bà chia sẻ: “Tôi muốn sự cộng tác và hợp tác của tất cả các công dân.”

Vào năm 2016, Moldova đã thông qua một đạo luật yêu cầu nữ giới phải chiếm 40% số ứng cử viên của tất cả các đảng phái chính trị. Điều này đã được thực thi trong các cuộc bầu cử địa phương lần đầu tiên vào năm 2019, và đã tạo ra sự khác biệt. Hiện nay, 37% ủy viên hội đồng là phụ nữ, đây là tỷ lệ đại diện giới cao nhất trong các cấp chính quyền.

Năm 2019 đã chứng kiến số lượng ủy viên hội đồng địa phương người Roma được bầu cao nhất, tuy nhiên họ chỉ đại diện cho 8 trong số 185 quận có cộng đồng Roma. Còn nhiều việc phải làm.

Bà Angela thuyết trình tại trường Gribova. (Ảnh: UNDP)

Bà Angela dự định phát triển thêm nhiều dự án xã hội khác cùng với hội đồng địa phương và văn phòng thị trưởng. Những việc như cải tạo công viên địa phương để đảm bảo tất cả trẻ em đều có thể đi học, và tạo thêm việc làm. “Tôi sẽ tham gia vào các dự án xã hội mang lại lợi ích cho người dân. Bởi vì tất cả những gì tôi làm đều là cho ngôi làng của tôi, cho cộng đồng của tôi, cho những người sống trong ngôi làng này, không phân biệt sắc tộc."

Con gái của bà Angela luôn nhận được sự ủng hộ của cả gia đình trong mọi quyết định của cuộc sống. (Ảnh: UNDP)