Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao thành phố Huế Phan Thanh Hải cho biết đơn vị đã có báo cáo gửi Ủy ban Nhân dân thành phố liên quan đến việc xây dựng các công trình tại di tích lăng vua Thiệu Trị (di tích) thuộc Quần thể Di tích Cố đô Huế.
Sở Văn hóa và Thể thao thành phố Huế nêu rõ qua khảo sát thực địa, rà soát hồ sơ pháp lý và xem xét báo cáo ngày 5/1 của Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế, đơn vị ghi nhận tại khu vực di tích đã phát sinh một số công trình xây dựng mới chưa có trong hồ sơ quy hoạch.
Công trình thứ nhất là nhà rường được xây dựng cố định trên nền móng chân tảng phía trước Bửu thành lăng mộ Hoàng Thái hậu Từ Dụ, thuộc khu vực bảo vệ 1 (vùng lõi) của di tích. Công trình có diện tích khoảng 35m2, cao khoảng 6m, kết cấu gồm 16 cột gỗ, hệ thống vì kèo bằng gỗ, mái lợp ngói liệt.
Công trình thứ hai là cổng vào lăng vua Thiệu Trị, được xây dựng tại lối vào di tích, tiếp giáp khu vực bảo vệ I. Cổng có dạng tam quan, gồm một lối đi chính ở giữa và hai lối phụ hai bên (tả-hữu), nền móng bêtông, kết cấu phía trên bằng gỗ; chiều rộng khoảng 7m, chiều cao trụ biểu lối chính khoảng 4,6m, lối phụ khoảng 3,9m.
Ngay sau khi ghi nhận sự việc, Sở Văn hóa và Thể thao thành phố Huế đã ban hành công văn, yêu cầu Trung tâm báo cáo, giải trình.
Ngày 5/1, Trung tâm có văn bản báo cáo về việc xây dựng Hoàng ốc tại khu lăng mộ Nghi Thiên Chương Hoàng hậu Từ Dụ. Tuy nhiên, nội dung báo cáo của Trung tâm chưa làm rõ nhiều vấn đề quan trọng.
Trung tâm chưa xác định cụ thể quy mô, tính chất các công trình; chưa báo cáo rõ tổng mức đầu tư, nguồn vốn và quy trình tiếp nhận nguồn vốn xã hội hóa; chưa trình tự, thủ tục pháp lý đã thực hiện như chủ trương đầu tư, thẩm định thiết kế, cấp phép.
Báo cáo còn thiếu các căn cứ tư liệu lịch sử, khoa học phục vụ việc thiết kế, phục dựng công trình; chưa xác định rõ thời gian thi công, thời điểm hoàn thành; chưa làm rõ trách nhiệm quản lý của tập thể, cá nhân liên quan khi thực hiện công trình, chưa đảm bảo tuân thủ Luật Di sản Văn hóa năm 2024 và các văn bản hướng dẫn thi hành; cũng như chưa đề xuất biện pháp khắc phục hậu quả khả thi.
Sở Văn hóa và Thể thao thành phố Huế nhấn mạnh lăng vua Thiệu Trị là thành phần cấu thành quan trọng của Quần thể di tích Cố đô Huế - Di sản Văn hóa Thế giới. Vì vậy, mọi hoạt động tu bổ, tôn tạo hay xây dựng mới, dù ở quy mô nhỏ đều phải tuân thủ nghiêm ngặt Luật Di sản Văn hóa, các nghị định hướng dẫn thi hành và các Công ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên. Việc triển khai xây dựng các công trình nêu trên khi chưa được cấp có thẩm quyền thẩm định phê duyệt; chưa tổ chức lấy ý kiến các cơ quan chuyên môn và cộng đồng là hành vi bị nghiêm cấm, vi phạm Khoản 6 và Khoản 9, Điều 9, Luật Di sản Văn hóa năm 2024.
Sở Văn hóa và Thể thao đã kiến nghị Ủy ban Nhân dân thành phố Huế chỉ đạo Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế khẩn trương xây dựng báo cáo giải trình đầy đủ, chi tiết toàn bộ quá trình vận động, tiếp nhận tài trợ và tổ chức xây dựng các công trình.
Trung tâm thực hiện ngay việc tháo dỡ các công trình xây dựng trái phép trong khu vực bảo vệ I và khu vực tiếp giáp, áp dụng các biện pháp kỹ thuật để hoàn trả nguyên trạng mặt bằng di tích.
Trung tâm cần tổ chức kiểm điểm, làm rõ trách nhiệm của tập thể, cá nhân liên quan; đề xuất hình thức xử lý theo quy định và báo cáo kết quả về Ủy ban Nhân dân thành phố Huế.
Sở Văn hóa và Thể thao thành phố Huế sẽ chỉ đạo các phòng, đơn vị chuyên môn giám sát chặt chẽ quá trình tháo dỡ, bảo đảm tuyệt đối an toàn cho các yếu tố gốc và cảnh quan di tích; đồng thời nghiên cứu, tham mưu việc xử lý vi phạm hành chính (nếu có) theo đúng thẩm quyền.
Lăng vua Thiệu Trị là di tích có giá trị đặc biệt quan trọng thuộc Quần thể Di tích Cố đô Huế được UNESCO ghi danh là Di sản Văn hóa Thế giới năm 1993; được xếp hạng Di tích cấp quốc gia năm 1997 và Di tích Quốc gia Đặc biệt năm 2009.
