Ngày 10/4, tại thủ đô Vienna, Áo, đã diễn ra Hội thảo quốc tế về Hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân (NPT) với sự tham dự của đông đảo đại diện các nước, tổ chức quốc tế và giới chuyên gia.
Sự kiện được Phái đoàn các nước Áo, Kazakhstan và Thụy Sĩ đồng tổ chức nhằm mục tiêu trao đổi, hướng tới Hội nghị kiểm điểm NPT lần thứ 11 sẽ diễn ra vào cuối tháng 4 tại New York, Mỹ.
Các phiên thảo luận đánh giá bối cảnh quốc tế hiện nay đặt ra nhiều thách thức đối với hệ thống kiểm soát vũ khí và không phổ biến hạt nhân, trong đó nhấn mạnh sự suy giảm lòng tin, gia tăng căng thẳng địa chính trị và nguy cơ ảnh hưởng tới an ninh, an toàn của các cơ sở hạt nhân.
Nhiều ý kiến cho rằng Hội nghị kiểm điểm NPT năm 2026 có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, đòi hỏi các quốc gia cần thúc đẩy đối thoại, tăng cường hợp tác và hướng tới một văn kiện chung cân bằng, thực chất và có tính khả thi.
Các đại biểu cũng nhấn mạnh vai trò trung tâm của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) trong thúc đẩy sử dụng năng lượng hạt nhân vì mục đích hòa bình, bảo đảm an toàn, an ninh hạt nhân và thực hiện đầy đủ các cơ chế thanh sát, góp phần củng cố lòng tin giữa các quốc gia. Đồng thời, nhu cầu tăng cường hợp tác kỹ thuật, hỗ trợ các nước đang phát triển tiếp cận công nghệ hạt nhân vì mục đích hòa bình tiếp tục được đề cao tại hội thảo.
Phát biểu tại hội thảo, Đại sứ Việt Nam tại Áo Vũ Lê Thái Hoàng khẳng định NPT tiếp tục giữ vai trò là nền tảng của kiến trúc an ninh quốc tế, nhấn mạnh nhu cầu củng cố lòng tin giữa các quốc gia thành viên; đề cao việc bảo đảm cân bằng giữa ba trụ cột của hiệp ước, gồm không phổ biến, giải trừ quân bị và sử dụng năng lượng hạt nhân vì mục đích hòa bình; nhấn mạnh nguyên tắc đồng thuận là nền tảng quan trọng bảo đảm tính chính danh và hiệu quả của hội nghị; kêu gọi các nước thể hiện tinh thần linh hoạt, xây dựng nhằm đạt được các kết quả thực chất.
Đối với các nội dung cụ thể, Đại sứ nhấn mạnh sự cần thiết của việc thúc đẩy các biện pháp thực chất trong lĩnh vực giải trừ quân bị, tăng cường sự minh bạch, xây dựng lòng tin và giảm thiểu rủi ro hạt nhân. Trong lĩnh vực không phổ biến hạt nhân, đề cao vai trò của các cơ chế thanh sát, khẳng định quyền tiếp cận công nghệ hạt nhân vì mục đích hòa bình của các quốc gia cần được bảo đảm, phù hợp với các tiêu chuẩn an toàn, an ninh và không phổ biến. Đại sứ cũng đề xuất tăng cường hiệu quả quy trình rà soát, cải thiện phương thức làm việc và nâng cao tính trách nhiệm trong triển khai các cam kết.
Đặc biệt, Đại sứ Vũ Lê Thái Hoàng kêu gọi các quốc gia tham gia Hội nghị kiểm điểm NPT năm 2026 với tinh thần cởi mở, linh hoạt và mang tinh thần xây dựng; nhấn mạnh vai trò và trách nhiệm của các quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân, đặc biệt là các nước Ủy viên thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc (P5) trong việc thực hiện các cam kết, thúc đẩy đối thoại và góp phần tạo điều kiện đạt được đồng thuận chung.
Đại sứ khẳng định trên cương vị là Chủ tịch của Hội nghị kiểm điểm NPT lần thứ 11, Việt Nam sẵn sàng phối hợp chặt chẽ với tất cả các quốc gia thành viên, thúc đẩy tiến trình tham vấn toàn diện, minh bạch và bao trùm, hướng tới một kết quả tích cực, góp phần tiếp tục củng cố vai trò của NPT đối với hòa bình, an ninh quốc tế.
Hội thảo đã góp phần tạo ra diễn đàn trao đổi thực chất giữa các bên liên quan, qua đó thúc đẩy sự hiểu biết chung và định hình các ưu tiên cho Hội nghị kiểm điểm NPT năm 2026, hướng tới mục tiêu chung là duy trì hòa bình, an ninh và phát triển bền vững trên thế giới.
