Bộ Công Thương lý giải về con số nhập siêu 16,65 tỷ USD trong 6 tháng đầu năm

Thông tin tại họp báo thường kỳ của Bộ Công Thương quý 2/2026, chiều 7/7, bà Mai Thị Thu Hiền, Phó Vụ trưởng Vụ Kế hoạch, Tài chính và Quản lý doanh nghiệp, cho biết trong quý 2, kim ngạch xuất khẩu cả nước đạt 143,6 tỷ USD, tăng 22,7% so với cùng kỳ năm trước; kim ngạch nhập khẩu đạt 156,6 tỷ USD, tăng 39,1%.

Tính chung 6 tháng đầu năm, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt khoảng 549,69 tỷ USD, tăng 27,1% so với cùng kỳ.

Nhập khẩu phản ánh mở rộng đầu tư, nâng cao năng lực sản xuất

Ở chiều xuất khẩu, kim ngạch hàng hóa đạt 266,52 tỷ USD, tăng 21,0% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, khu vực kinh tế trong nước đạt 53,51 tỷ USD, tăng 4,6%, chiếm 20,1% tổng kim ngạch xuất khẩu; khu vực có vốn đầu tư nước ngoài, kể cả dầu thô, đạt 213,01 tỷ USD, tăng 26,0%, chiếm 79,9%. Cơ cấu này cho thấy khu vực FDI tiếp tục giữ vai trò chủ lực trong tăng trưởng xuất khẩu của Việt Nam.

Đáng chú ý, có 29 mặt hàng đạt kim ngạch xuất khẩu trên 1 tỷ USD, chiếm 92,1% tổng kim ngạch xuất khẩu; trong đó có 5 mặt hàng xuất khẩu trên 10 tỷ USD, chiếm 62,6%. Nhóm hàng công nghiệp chế biến đạt 239,8 tỷ USD, chiếm 90,0% tổng kim ngạch xuất khẩu, tiếp tục là trụ cột của hoạt động xuất khẩu.

Trong khi đó, nhập khẩu đạt 283,17 tỷ USD, tăng 33,4% so với cùng kỳ năm trước. Khu vực kinh tế trong nước nhập khẩu 78,46 tỷ USD, tăng 24,3%; khu vực FDI đạt 204,71 tỷ USD, tăng 37,3%. Có 38 mặt hàng nhập khẩu đạt trị giá trên 1 tỷ USD, chiếm 92,1% tổng kim ngạch nhập khẩu; trong đó có 2 mặt hàng nhập khẩu trên 10 tỷ USD, chiếm 51,0%.

Theo Bộ Công Thương, nhập khẩu tăng chủ yếu ở nhóm máy móc, thiết bị, linh kiện và nguyên vật liệu phục vụ sản xuất, phản ánh xu hướng mở rộng đầu tư và năng lực sản xuất của doanh nghiệp. Nhập khẩu nhóm hàng tư liệu sản xuất đạt 266,4 tỷ USD, chiếm 94,1% tổng kim ngạch nhập khẩu. Trong đó, nhóm hàng máy móc thiết bị, dụng cụ phụ tùng chiếm 56,0%; nhóm hàng nguyên, nhiên, vật liệu chiếm 38,1%.

Cán cân thương mại hàng hóa tháng 6 nhập siêu 2,64 tỷ USD. Tính chung 6 tháng đầu năm, Việt Nam nhập siêu 16,65 tỷ USD, trong khi cùng kỳ năm trước xuất siêu 7,95 tỷ USD. Trong đó, khu vực kinh tế trong nước nhập siêu 24,95 tỷ USD; khu vực có vốn đầu tư nước ngoài, kể cả dầu thô, xuất siêu 8,3 tỷ USD.

Nhìn sâu vào cơ cấu nhóm hàng nhập khẩu

Lý giải rõ hơn về mức nhập siêu này, ông Trần Thanh Hải, Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương), cho biết trong 6 tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam đạt 266,52 tỷ USD, tăng 21% so với cùng kỳ năm trước; kim ngạch nhập khẩu đạt khoảng 283,17 tỷ USD, đưa cán cân thương mại ghi nhận mức nhập siêu khoảng 16,66 tỷ USD. Tuy nhiên, theo ông Hải, cần nhìn nhận con số này trong bối cảnh cơ cấu nhập khẩu của nền kinh tế.

Ông Trần Thanh Hải, Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) tại họp báo. (Ảnh: PV/Vietnam+)

“Để lý giải con số nhập siêu này, chúng ta cần nhìn sâu hơn vào cơ cấu các nhóm hàng nhập khẩu, đặc biệt là những nhóm hàng có kim ngạch và tỷ trọng lớn,” ông Trần Thanh Hải cho hay.

Theo ông Hải, nhóm điện tử, máy vi tính và linh kiện đạt kim ngạch nhập khẩu khoảng 110 tỷ USD, tăng tới 62% so với cùng kỳ năm trước và chiếm khoảng 38% tổng kim ngạch nhập khẩu. Nhóm máy móc, thiết bị, dụng cụ và phụ tùng đạt khoảng 34,6 tỷ USD, tăng 22,9%, chiếm khoảng 12% tổng kim ngạch nhập khẩu.

“Chỉ riêng hai nhóm hàng này đã chiếm khoảng 51% tổng kim ngạch nhập khẩu. Điều đó cho thấy nhu cầu nhập khẩu linh kiện, máy móc, thiết bị phục vụ đầu tư, lắp đặt và sản xuất trong nước tăng rất mạnh,” ông Hải phân tích.

Không chỉ máy móc và linh kiện, nhóm năng lượng và nhiên liệu cũng ghi nhận mức tăng đáng kể. Trong 6 tháng đầu năm, kim ngạch nhập khẩu xăng dầu các loại đạt khoảng 5,87 tỷ USD, tăng 7,3%; dầu thô đạt khoảng 4,69 tỷ USD, tăng 17%; than đạt khoảng 4,66 tỷ USD, tăng 21%. Riêng với xăng dầu, lượng nhập khẩu chỉ tăng khoảng 1,1%, nhưng trị giá nhập khẩu tăng do tác động của căng thẳng địa chính trị, khiến giá thế giới tăng cao và kéo theo giá trị nhập khẩu tăng.

Ngoài ra, nhiều nhóm nguyên liệu đầu vào như sắt thép, hóa chất, chất dẻo và sản phẩm từ chất dẻo, nguyên phụ liệu dệt may, da giày... cũng đồng loạt tăng. Theo Bộ Công Thương, đây đều là các nhóm hàng phục vụ trực tiếp cho sản xuất, phản ánh nhu cầu đầu tư và mở rộng sản xuất của doanh nghiệp.

Ông Trần Thanh Hải cho rằng nhập siêu có thể tạo áp lực nhất định trong ngắn hạn đối với một số chỉ tiêu kinh tế vĩ mô. Tuy nhiên, xét về bản chất, phần lớn kim ngạch nhập khẩu hiện nay là nguyên liệu, máy móc, thiết bị phục vụ sản xuất và đầu tư, qua đó tạo nền tảng cho tăng trưởng xuất khẩu trong thời gian tới.

“Nếu đánh giá tổng thể cán cân thanh toán, ngoài cán cân thương mại chúng ta còn có các nguồn thu quan trọng từ đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), dịch vụ và các dòng vốn khác. Do đó, mức nhập siêu hiện nay vẫn đang trong tầm kiểm soát,” ông Hải khẳng định.