Viết lại chân dung người tổn thương từ góc nhìn nhà trị liệu tâm lý

Theo tác giả, hình ảnh người có bất ổn tâm lý lâu nay thường bị truyền thông và một số sách tham khảo mô tả theo lối phiến diện. Họ bị gắn với cảm giác yếu đuối, lệ thuộc, không thể tự giải quyết vấn đề. Hoàn cảnh bị đẩy lên thành nguyên nhân quyết định, như thể chỉ khi ngoại cảnh đổi thay thì nỗi đau mới chấm dứt. Từ kinh nghiệm hơn hai mươi năm làm nghiên cứu và trị liệu, Nguyễn Cao Minh cho rằng cách nhìn đó vừa hẹp, vừa dễ dẫn tới tâm lý đổ lỗi và né tránh trách nhiệm nội tâm.

Cuốn sách Trò chuyện với nỗi đau và vượt qua tổn thương tập hợp 16 câu chuyện trị liệu tiêu biểu, đi từ những rối loạn lo âu, xu hướng tự hủy hoại, đổ vỡ quan hệ gia đình, lệ thuộc cảm xúc, đến khủng hoảng ý nghĩa sống ở người cao tuổi. Nhân vật trong sách hiện lên từ hai phía, một phía là khách hàng với hành trình nhiều sợ hãi nhưng giàu dũng cảm, phía còn lại là nhà trị liệu với sự kiên nhẫn và thận trọng nghề nghiệp. Điểm nhấn của tác phẩm nằm ở việc trả lại tính trọn vẹn cho con người. Họ không bị đồng nhất với triệu chứng hay nhãn chẩn đoán, mà được nhìn như những cá thể có năng lực lựa chọn, thích nghi và chuyển hóa trải nghiệm tiêu cực.

Nguyễn Cao Minh nhấn mạnh bản chất của trị liệu không phải dạy bảo hay sửa chữa người khác. Nhà trị liệu không cứu thay ai, mà tạo không gian để thân chủ tự cứu mình. Trị liệu là tiến trình đồng hành, lắng nghe và khơi mở khả năng tự nhận thức. Tránh né cảm xúc tiêu cực thường làm nguy cơ bệnh lý tăng lên, trong khi việc đối diện, gọi tên và sống cùng trải nghiệm khó khăn lại là con đường giúp phục hồi sức khỏe tinh thần.

Để phù hợp với độc giả đại chúng, tác giả tiết chế trích dẫn học thuật và số liệu dày đặc. Các bằng chứng khoa học được chọn lọc ở những điểm then chốt nhằm soi sáng lập luận, thay vì tạo cảm giác nặng nề chuyên môn. Cuốn sách vì thế vừa giữ nền tảng khoa học, vừa duy trì được giọng kể gần gũi, dễ tiếp cận.

Bác sĩ Nguyễn Lân Hiếu nhận xét tác phẩm cho thấy sự tự tin nghề nghiệp đến từ trải nghiệm thực hành sâu rộng, cùng một thái độ thành thật hiếm thấy khi tác giả không che giấu mệt mỏi, tổn thương thứ cấp và cả những giới hạn của người làm nghề. Chính sự minh bạch đó tạo nên độ tin cậy chuyên môn và chiều sâu nhân văn cho cuốn sách.

Cuốn sách Trò chuyện với nỗi đau và vượt qua tổn thương được Nhã Nam ra mắt trong Hội sách Xuân 2026. Ảnh: BTC

Tốt nghiệp Đại học Central Queensland tại Úc, Nguyễn Cao Minh từng làm nghiên cứu tại viện tâm lý học, giảng dạy đại học, phụ trách tâm lý học đường ở các trường quốc tế và trị liệu cá nhân. Anh cho biết động lực viết sách đến từ những khoảnh khắc chuyển hóa đẹp đẽ mà anh chứng kiến trong phòng trị liệu, cùng mong muốn điều chỉnh cách xã hội đang hiểu về người có vấn đề tâm lý và về chính nghề trị liệu.

Buổi giao lưu ra mắt sách hướng tới một không gian trao đổi cởi mở, nơi các vấn đề tinh thần được nói tới bằng ngôn ngữ bình tĩnh và công bằng. Không tô hồng chữa lành, cũng không kịch hóa nỗi đau, cuốn sách đặt lại một câu hỏi nền tảng. Con người có thể làm gì với tổn thương của mình, ngoài việc than thở hoặc đổ lỗi. Câu trả lời của tác giả khá rõ ràng. Họ có thể học cách hiểu mình, chịu trách nhiệm với cảm xúc và bước tiếp bằng nội lực.