Trải nghiệm không gian Văn Miếu qua chuỗi hoạt động trong tour đêm
Tour đêm tại Văn Miếu – Quốc Tử Giám với chủ đề “Tinh hoa đạo học” chính thức đón khách từ ngày 1/11/2023, nhanh chóng trở thành một sản phẩm du lịch văn hóa giàu chiều sâu và tính trải nghiệm. Không còn giới hạn ở cách tham quan truyền thống ban ngày, tour trải nghiệm đêm tại Văn Miếu – Quốc Tử Giám mở ra một góc nhìn mới về không gian di sản khi các giá trị kiến trúc được tôn vinh trong ánh sáng lung linh của màn đêm, song vẫn bảo tồn trọn vẹn vẻ thâm trầm, sâu lắng và tinh tế vốn có của nơi được xem là trường đại học đầu tiên của Việt Nam thời quân chủ.
Thông qua sự kết hợp tinh tế giữa trình chiếu 3D Mapping, thực tế ảo (VR) và nghệ thuật ánh sáng, Văn Miếu hiện lên như một không gian kể chuyện sống động, nơi lịch sử khoa cử, tinh thần hiếu học và giá trị đạo học Việt Nam được tái hiện một cách trực quan, giàu cảm xúc. Đặc biệt, ứng dụng trí tuệ nhân tạo với hình tượng “Cụ Rùa Thông Thái” mang đến khả năng tương tác trực tiếp, giúp giải đáp các câu hỏi về di tích và lịch sử Việt Nam một cách gần gũi, sinh động. Mỗi điểm dừng trong hành trình không chỉ là một lát cắt của quá khứ, mà còn là một trải nghiệm tương tác, giúp du khách chủ động tiếp cận, cảm nhận và hiểu sâu hơn về truyền thống tri thức của dân tộc trong bối cảnh đương đại.
 |
| Hoạt động trải nghiệm VR tại tour đêm Văn Miếu. (Ảnh: Thuỳ Linh) |
Nội dung tour được kiến tạo như một hành trình khám phá di sản bằng ánh sáng và công nghệ, dẫn dắt du khách lần lượt đi qua các không gian trải nghiệm giàu tính biểu tượng tại Văn Miếu – Quốc Tử Giám. Mở đầu là khu Nhập đạo, nơi bốn chữ “Tinh hoa đạo học” xuất hiện dọc lối đi như một lời dẫn nhập trang trọng, gợi mở con đường tri thức và những giá trị nền tảng của nền giáo dục khoa bảng xưa.
Tiếp nối, khu Thành đạt tái hiện hành trình khổ luyện và thi cử của các nho sinh, nổi bật với việc ứng dụng công nghệ Leap Motion, cho phép du khách tương tác với sách cổ bằng cử chỉ tay, qua đó tạo nên sự giao thoa tự nhiên giữa truyền thống và hiện đại. Không gian Vườn bia Tiến sĩ mang sắc thái trầm mặc khi những tấm bia đá đặt trên lưng rùa được tôn vinh dưới ánh sáng đêm, khắc ghi tên tuổi hiền tài và gợi nhắc sâu sắc truyền thống trọng dụng nhân tài của dân tộc.
Hành trình khép lại tại khu Thái học – điểm nhấn trung tâm của tour, nơi các chương trình trình chiếu 3D mapping được dàn dựng công phu, kết hợp giữa nghệ thuật thị giác và công nghệ số, tái hiện sinh động dòng chảy của đạo học Việt Nam, để lại dư âm sâu lắng về một di sản không ngừng được tiếp nối và lan tỏa.
 |
| Hình ảnh trình diễn 3D mapping tại tour đêm Văn Miếu. (Ảnh: Thuỳ Linh) |
Anh Nguyễn Văn Phong, phụ trách kinh doanh tour đêm tại Văn Miếu – Quốc Tử Giám, chia sẻ: “Sự khác biệt giữa tour đêm và tour ban ngày nằm ở cách cảm nhận không gian và thời gian. Nếu ban ngày, Văn Miếu hiện lên quen thuộc, nơi du khách có thể quan sát rõ từng chi tiết, từng hoa văn kiến trúc đặc sắc, thì khi đêm xuống, di tích lại khoác lên mình một diện mạo khác. Không chỉ dừng ở giá trị di sản, tour đêm còn mang đến cảm nhận về sự lung linh của ánh sáng. Giữa nhịp sống tấp nập của Thủ đô, Văn Miếu về đêm tạo nên một khoảng lắng đọng rất riêng, một cảm giác đặc biệt mà không phải nơi nào cũng có được”.
Góc nhìn của du khách nước ngoài đối với chương trình tour đêm
Tour đêm tại Văn Miếu – Quốc Tử Giám đã ghi nhận nhiều phản hồi tích cực từ du khách, đặc biệt là sự quan tâm và đánh giá cao từ khách quốc tế. Không chỉ gây ấn tượng bởi cách tổ chức mới mẻ, sản phẩm còn được đánh giá cao ở khả năng truyền tải giá trị văn hóa – lịch sử một cách trực quan, dễ tiếp cận.
Anh Louis Bernard đến từ Pháp sau khi kết thúc hành trình đã không giấu được sự hào hứng: “Nếu chỉ có một từ để miêu tả về trải nghiệm này, tôi nghĩ từ đó là “lịch sử”. Show 3D Mapping thực sự có tính giáo dục rất cao và tôi hiểu được vì sao người Việt Nam tự hào về truyền thống hiếu học của mình, đây không chỉ là tham quan mà là một trải nghiệm văn hóa đích thực”.
 |
Du khách Louis Bernard, người Pháp chia sẻ cảm nghĩ sau khi xem show Tinh Hoa Đạo Học. (Ảnh: Ngọc Hà) |
Chị Kira Mustard đến từ Canada, một du khách đặc biệt yêu thích lịch sử phương Đông cho biết: “Tôi từng đến Văn Miếu – Quốc Tử Giám vào ban ngày, nhưng khi trở lại vào buổi tối, cảm giác như đang bước vào một thế giới hoàn toàn khác. Ánh sáng và công nghệ đã khiến lịch sử trở nên sống động hơn bao giờ hết. Tôi còn có cơ hội trải nghiệm viết thư pháp cùng thầy đồ – từ việc cầm bút lông, chấm mực đến đặt nét trên giấy dó, tất cả đều rất mới mẻ và đầy cảm xúc. Chương trình 3D Mapping là sự hòa quyện ấn tượng giữa giá trị truyền thống và công nghệ hiện đại, dường như xóa nhòa mọi rào cản ngôn ngữ, giúp tôi cảm nhận trọn vẹn vẻ đẹp và chiều sâu của văn hóa Việt Nam qua từng nhịp điệu ánh sáng”.
 |
| Một khoảnh khắc của du khách Kira Mustard trong hành trình khám phá Văn Miếu về đêm. (Ảnh: Quỳnh Anh) |
Cô Elise Doyan chia sẻ sau trải nghiệm tại Văn Miếu – Quốc Tử Giám: “Gia đình tôi đã tham gia chương trình 3D Mapping vào buổi tối và thực sự ấn tượng. Không gian yên tĩnh, không quá đông đúc giúp chúng tôi có thể thong thả chiêm ngưỡng mọi thứ theo cách riêng. Là một giáo viên, việc được đứng tại Văn Miếu mang đến cho tôi cảm xúc rất đặc biệt và ý nghĩa. Tôi cảm nhận rõ rằng ở Việt Nam, giáo dục và người thầy được trân trọng, học sinh dành sự kính trọng lớn cho giáo viên. Điều đó khiến tôi thực sự xúc động và trân quý.”
 |
Cô Elise Doyan, du khách đến từ Pháp hào hứng kể lại trải nghiệm tour đêm Văn Miếu. (Ảnh: Quỳnh Anh) |
Nhiều du khách nước ngoài cho rằng tour đêm không đơn thuần là hoạt động tham quan, mà còn là cơ hội để hiểu sâu hơn về truyền thống hiếu học và nền tảng tri thức của Việt Nam thông qua những trải nghiệm giàu tính tương tác và cảm xúc. Những phản hồi từ du khách phương Tây đã cho thấy tour đêm Văn Miếu – Quốc Tử Giám không chỉ chinh phục được trái tim người Việt mà còn ghi dấu ấn mạnh mẽ với bạn bè quốc tế, khẳng định sức hút của tinh hoa đạo học Việt Nam trên bản đồ du lịch văn hóa thế giới.
 |
| Hoạt động thầy đồ cho chữ tại không gian tour đêm Văn Miếu. (Ảnh: Thuỳ Linh) |
Giá trị và ý nghĩa của tour đêm trong việc đổi mới cách tiếp cận di sản
Phát triển kinh tế đêm đang trở thành một xu hướng tất yếu trong quá trình phát triển đô thị hiện đại. Đối với Hà Nội, yêu cầu này càng trở nên cấp thiết khi không ít du khách vẫn xem Thủ đô chủ yếu là điểm dừng chân trung chuyển. Cụ thể, tháng 7/2020, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định 1129/QĐ-TTg, phê duyệt Đề án phát triển kinh tế ban đêm tại Việt Nam, trong đó xác định du lịch là lĩnh vực trọng tâm trong giai đoạn đầu. Hà Nội là một trong những địa phương được lựa chọn thí điểm, với nhiều cơ chế, chính sách cởi mở hơn như kéo dài thời gian hoạt động của một số loại hình dịch vụ, qua đó tạo điều kiện hình thành các sản phẩm du lịch về đêm. Trong bối cảnh đó, việc triển khai tour đêm tại Văn Miếu – Quốc Tử Giám không chỉ xuất phát từ nhu cầu đổi mới sản phẩm du lịch, mà còn gắn với định hướng phát triển kinh tế đêm ở tầm vĩ mô.
Sự chuyển dịch mang tính chiến lược này đã kéo theo bước ngoặt về phương thức tiếp cận di sản từ tham quan truyền thống sang trải nghiệm tương tác. Thay vì tiếp nhận thông tin một chiều, du khách được trực tiếp tham gia vào hành trình khám phá thông qua các hoạt động như tương tác số, trải nghiệm viết thư pháp, đặt câu hỏi và quan sát những câu chuyện lịch sử được tái hiện bằng công nghệ. Cách tiếp cận này phù hợp với xu hướng du lịch hiện đại của giới trẻ và du khách quốc tế qua việc đáp ứng nhu cầu đề cao tính cá nhân hóa và sự kết nối trực tiếp trong mỗi chuyến đi .
Chính nhờ việc thay đổi tư duy tiếp cận đó, tour đêm đã mở ra một phương thức “kể chuyện di sản” đầy sáng tạo bằng ngôn ngữ đương đại. Những giá trị tinh thần vốn mang tính trừu tượng như tinh thần hiếu học hay truyền thống trọng dụng hiền tài nay được hữu hình hóa sống động thông qua hệ thống 3D Mapping, thực tế ảo (VR) và trí tuệ nhân tạo (AI). Từ biểu tượng cá chép hóa rồng, lớp học xưa đến hệ thống bia tiến sĩ được chiếu sáng, tất cả góp phần giúp dòng chảy nghìn năm văn hiến trở nên trực quan và dễ tiếp cận hơn bao giờ hết đối với du khách nước ngoài. Đổi mới sáng tạo chính là chìa khóa để đưa văn hóa truyền thống đến gần hơn với công chúng, đặc biệt trong bối cảnh du lịch hiện đại. Khi những bức tường đá ngàn năm được thắp sáng bằng ánh sáng công nghệ, khi những câu chuyện về đạo học được kể bằng ngôn ngữ của thời đại số, di sản không còn là quá khứ tĩnh tại mà trở thành một dòng chảy sống động, kết nối các thế hệ, các nền văn hóa và chạm đến trái tim của du khách quốc tế.
